ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٥ - غرب، سينما و آخرالزمان

اشاره:

در پى گفت وگويى كه در شماره ٣٧ مجله با موضوع «غرب، سينما و آخرالزمان» با آقاى مجيد شاه حسينى داشتيم، بسيارى از خوانندگان عزيز موعود ضمن تماس با دفتر مجله خواستار پيگيرى اين موضوع و باز كردن ابعاد بيشتر آن شدند. از اين رو از برادر عزيزمان آقاى شاه حسينى تقاضا كرديم كه اين بار با قلم خود زواياى ديگر موضوع مهم غرب و آخرالزمان را بررسى كنند و ايشان هم با بزرگوارى تمام دعوت ما را اجابت و مقاله اى را كه در پى خواهد آمد تهيه كردند كه اميدواريم مورد استفاده همه خوانندگان گرامى مجله واقع شود.

اين روزها «آخرالزمان»[١] تركيب سهل و ممتنعى است كه در بسيارى از محافلِ دينى، هنرى، تاريخى و سياسى، به كرات مورد استفاده قرار مى گيرد و اين واژگان حتى در ادبيات شفاهى و فرهنگ فولكلوريك برخى اقوام و ملل جهت بيان يك حس مشترك بشرى از پايان تاريخ به كار مى رود. اكنون سؤال اين است كه در وراى اين تركيب كلى و تعريف مشترك، چه كليد واژه هاى مشخصى را مى توان سراغ گرفت.

طبعا پيش از ورود به اين بحث لازم است تعريفى كلى و اجمالى از مفهوم «آخرالزمان» عرضه داريم و طبيعتا محصول اين تعريف، يك گزاره جامع و مانع يا به بيان ديگر يك «تعريف علمى» نخواهد بود. براساس اين رويكرد، «آخرالزمان» يك باور مشترك بشرى در خصوص فرجام كار عالم ناسوت است كه عالم ماده را در نگاهى بُردارى و زمان مند، داراى نقاط ابتدا و انتهايى مى داند. طبق اين تعريف، عالم ماده ازلى وابدى نيست و همان گونه كه در زمان معينى ايجاد شده، در وقت مشخصى نيز به پايان خواهد رسيد. حال اگر عالم ماده را به يك كتاب قطور و سالهاى عمر اين عالم را به صفحات آن كتاب تشبيه كنيم، «آخرالزمان» آخرين فصل از كتاب ناسوت خواهد بود. از آنجا كه خالق گيتى، كتاب خلقت عالم را بى غايت و بى هدف قلم نزده، لاجرم چكيده عمر عالم و همه مقصود از آفرينش، در واپسين فصل اين كتاب ظهور خواهد كرد و همه قصه هاى ناتمام اين كتاب، در آخرين فصل آن، پايانى شايسته و مقبول خواهند يافت.

طبق آن چه گفته آمد، «آخرالزمان» پاسخ تمام سؤالهاى ناتمام عالم هستى است و آن چه در آخرين فصل اين كتاب به وقوع خواهد پيوست، هدف از خلقت عالم و آفرينش انسان را محقق و آشكار خواهد ساخت. به بيان ديگر، آخرالزمان، بره‌ه اى از تاريخ است كه طى آن عالم ناسوت، هويت لاهوتى خويش را باز خواهد يافت و در واپسين چالش ميان حق و باطل، شناسنامه توحيدى عالم ماده دوباره پيدا و پديدار خواهد شد.

باورمندى نسبت به مقوله «آخرالزمان» و شرايط آن، در ميان همه اديان و اقوام، به حدى عميق و مشترك است كه جز پذيرش فطرى بودن اين باور، راه ديگرى باقى نمى گذارد. يعنى همان پديده اى كه «كارل گوستاو يونگ»[٢] آن را به عنوان قسمتى از «ضمير ناخودآگاه مشترك»[٣] آدمى به رسميت مى شناسد و از آن با عنوان «كهن الگو»[٤] ياد مى كند. در حقيقت «آخرالزمان» يك كهن الگوى عام و مشترك بشرى است كه آدميان را صرف نظر از سرزمين و رنگ و نژاد، حول محور يك باور مشترك در خصوص پايان عمر دنيا گرد هم مى آورد. براساس اين باور، آخرالزمان به عنوان آخرين فصل كتاب عالم، به نوبه خود به سه مقطع زمانى قابل تقسيم است: مرحله اول، موعد آزمونهاى سخت و فتنه هاى آخرالزمانى است. طى اين مرحله كه به «عصر عسرت»[٥] موسوم است، فتنه هاى آخرالزمانى يكى از پى ديگرى آشكار مى شوند و انسان را در ورطه اى از بلاياى مافوق تصور غرق مى كنند. مرحله دوم، مقطع «آشكار شدن منجى»[٦] و باز شدن‌