واژه كَرْب تلفظ ديگر واژه قفرب در عربى است كه به معنى نزديكى و نزديك شدن به معبود است.[٢] اين واژه در زبانهاى عبرى و سريانى همانند عربى با قاف نوشته مى‌شود امّا در زبانهاى اكدى و بابلى با كاف نوشته مى‌شود.[٣]

در زبان عربى، سبئى كهن و عبرى، قربان به معناى چيزى كه به خداوند، عزّوجل، نزديك مى‌شود[٤] و همچنين قربانى است كه در راه خدا داده مى‌شود. و از همين باب است «عيد قربان كه همان عيد اضحى است.

در زبان سريانى غربى «قوربانا به معنى قربانى خدايى است.[٥] و درزبان سريانى شرقى «قربانا به معنى قربانى مقدس است.[٦]

در زبان سبئى كفهن مَكرب به معنى معبد، كنيسه يهوديان، عبادتگاه و صومعه آمده كه مشتق از كرب است.[٧]

در نقشه بطلميوس،[٨] شهر مكه با نام مكورابا آمده كه همان لفظ «مكوربة يا مَكفرْبة است، كه در زبان عربى به صورت مَقْرفبَة (اسم مكان از قرب) مى‌آيد و به معنى محلى كه به معبود نزديك مى‌شوند يا خانه نزديك شدن يا معبد يا مسجد يا محل عبادت است.[٩]

لفظ ايل در زبان عبرى به معنى پروردگار آفريننده است كه ايلوها هم تلفظ مى‌شود.[١٠] و در زبان اكدى و بابلى ايلو(ILU) به معنى خداوند و پروردگار است‌[١١] كه برابر با واژه آن(AN ٣١) در زبان سومرى است.[١٢]

بر اين اساس مى‌توان گفت: كربلا به معنى نزديكى به پروردگار و نزديكى جستن به پروردگار مى‌باشد و شهر كربلا نيز به معنى «شهر نزديكى به پروردگار و «شهر خانه خدا است.[١٣]

اين مفهوم هماهنگى كاملى با اين روايت منقول از امام صادق، عليه‌السلام، دارد كه مى‌فرمايد:

خداوند پيش از آنكه مكه را حرم امن قرار دهد كربلا را حرم امن كرده است.[١٤]

احتمال دوم: تركيبى از كار- بلات باشد

لفظ كار(Kar) واژه‌اى است كه در برابر يكى از علائم خط ميخى گذاشته شده در زبان اكدى مترادف با واژه ايطيرو(eteru) و اطّيرو[١٥](etteru) و ايطيرتو(ettertu) به معنى نجات دادن است.

واژه بلات(balat) مشابه واژه اكدى باليتو(balittu) است، كه مؤنث كلمه «بالتو(baltu) و «بالاتو(balatu) و به معنى «زندگى و «در امان بودن مى‌باشد.

براساس اين احتمال مى‌توان گفت واژه «كربلات به معنى نجات زندگى است، و در خط ميخى به صورت(din) و يا(ti) نوشته مى‌شود.[١٦] مانند واژه اورشليم كه مركب از اور به عنوان يك واژه سومرى و «شاليم به عنوان يك واژه اكدى مى‌باشد.

بنابراين شهر كربلا به معنى شهر نجات زندگى است كه اين مفهوم با اين روايت منقول از پيامبر مطابقت كامل دارد كه مى‌فرمايد:

كربلا سرزمينى است كه خداوند در آن انسانهاى مؤمنى را كه به نوح ايمان آوردند نجات داد.

احتمال سوم: تركيبى از كور- بلات باشد

كور كه واژه‌اى است براى علامت ميخى(Kur) ، به معنى معبد و پرستشگاه، خانه بزرگ عبادت، «شهر و يا «تپه مى‌باشد.[١٧] بر اين اساس كوربلات به معنى شهر امن يا معبد امن يا خانه صلح است. اين مفهوم نيز با دو روايت يادشده مطابقت دارد.

نگاهى به واقعيت احتمالهاى سه‌گانه‌

بعيد نيست كه اين مفاهيم احتمالى سه‌گانه در مراحل مختلف تاريخى با واژه كربلا ارتباط داشته باشند، چه آنكه اين منطقه در طول تاريخ توصيف‌هاى متعددى داشته است.

اگر كرب- ايل بگوييم از آن جهت خواهد بود كه خانه‌اى براى‌