ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٥ - نظريّه تكامل

عوامل انحطاط فرهنگ و تمدّن اسلامى‌

نويسنده: قباد محمّدى شيخى (عضو هيئت علمى دانشگاه ياسوج)

هر پديده در نظام هستى، پديدآورنده‌اى دارد. مسلّماً، زوال هر پديده نيز مانند پيدايش آن، زمينه‌ها، علل و عواملى دارد كه غير از عوامل پيدايش آن هستند. در اين مقاله سعى بر اين است كه عوامل عمده اضمحلال تمدّن و فرهنگ اسلامى پرداخته شود.

ديدگاه‌هاى مربوط به سرانجام فرهنگ‌ها و تمدّن‌ها

به طور كلّى درباره سرنوشت تمدّن‌ها و ترقّى و سقوط آنها چهار ديدگاه وجود دارد:

- نظريّه تكامل‌

براساس اين ديدگاه، گذر زمان و تدرّج تاريخ، جامعه انسانى را به سعادت و كمال نزديك‌تر مى‌كند و عاقبت جامعه انسانى، رسيدن به سعادت است و اين را ناشى از جبر تاريخ مى‌دانند. اين ديدگاه مربوط به ماركسيست‌ها و مجموعه كسانى است كه علل را در علل مادّى منحصر دانسته و اراده انسان‌ها را مستهلك و مقهور در برابر اراده تاريخ مى‌دانند.[١]