ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٨ - دابّة الأرض از ديدگاه قرآنى
آيه سوم
«وَلِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ؛
و آنچه در آسمانهاو آنچه در زمين از جنبندگان و فرشتگان است، براى خدا سجده مىكنند و تكبّر نمىورزند.»
اين آيه نيز آشكارا اشاره به اين موضوع دارد كه منظور از دابّة، انسان است نه فقط حيوان، زيرا خداوند آفريدگار، اشاره به كسانى كه سجده مىكنند را منحصر به «دابّة» و ملائكه كرده و از آنجا كه انسان أشرف مخلوقات است و جايگاه بالاترى نزد خداوند دارد و نخستين موجود بود كه به خداوند سجده كرد، او را بر ملائك مقدّم داشت.
آيه چهارم:
«وَكَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُها وَ إِيَّاكُمْ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ؛
و چه بسيار جاندارانى كه نمىتوانند متحمّل روزى خود شوند. خداست كه آنها و شما را روزى مىدهد و اوست شنواى دانا.»
در تفاسير آمده كه عربها به خاطر ترس از گرسنگى، فرزندانشان را مىكشتند و خداوند فرمود: «الله يرزقها و ايّاكم» و اينجا منظور از دابّة نيز فرزندانى است كه پدران به خاطر ترس از گرسنگى آنها را مىكشتند.
همچنين در تفسير آيه «كَأَيِّنْمِنْ دَابَّةٍ» آمده است: اين آيه در مورد گروهى نازل شده كه در «مكّه» بودند و پس از آنكه آنها مورد آزار و اذيّت مشركان قريش قرار گرفتند، به آنها دستور داده شد به «مدينه» مهاجرت كنند و آنها در آن حال گفتند: ما چگونه به آنجا برويم؛ در حالى كه ما آنجا نه خانهاى داريم نه ملك و املاكى و كسى را آنجا نداريم به ما غذا يا آب بدهد.
اين آيه شريفه به آنها اشاره كرد و فرمود از آن سرزمين به سرزمين ديگر بروند و در ادامه فرمود:
«و الله يرزقهم من فضله و ان لم يكن رزقهم مدخرا»
نوع ديگرى از آيات شريف قرآنى وجود دارد كه در مورد دابّة الأرض است.
آيه اوّل: «وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ؛ و قطعاً غير از آن عذاب بزرگتر از عذاب اين دنيا [نيز] به آنان مىچشانيم اميد كه آنها [به خدا] باز گردند.»
زيد الشحام به نقل از امام اباعبدالله صادق (ع) و در روايتى به نقل از امام باقر (ع) آورده است: «عذاب أدنى (نزديكتر) دابّة الأرض است و در روايتى ديگر، عذاب أدنى (نزديكتر) دابّة الأرض و دجّال آمده است.»
آيه دوم: «وَقالُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللَّهَ قادِرٌ عَلى أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ؛
و گفتند چرا معجزهاى از جانب پروردگارش بر او نازل نشده است؟ بگو بىترديد خدا قادر است كه پديدهاى شگرف فرو فرستد؛ ليكن بيشتر آنان نمىدانند.»
ابوجارود از امام باقر (ع) در تفسير اين آيه نقل كرده كه ايشان فرمودند:
«در آخرالزّمان نشانههايى به شما نشان خواهد داد كه دابّة الأرض و دجّال و فرود آمدن عيسى بن مريم (ع) و طلوع خورشيد از مغرب از جمله آن نشانههاست.»
اين كلام معصوم (ع) نشان مىدهد كه دابّة الأرض يكى از نشانههاى خداوند بلند مرتبه و پاك و منزّه است كه خداوند وعده آن را در آخرالزّمان به عنوان يكى از نشانههاى قيامت داده و با قيام مهدى (ع) در آخرالزّمان در ارتباط است.
آيه سوم: «هَلْيَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ؛
آيا جز اين انتظار دارند كه فرشتگان به سويشان بيايند يا پروردگارت بيايد يا پارهاى از نشانههاى پروردگارت بيايد [امّا] روزى كه پارهاى از نشانههاى پروردگارت [پديد] آيد، كسى كه قبلًا ايمان نياورده يا خيرى در ايمان آوردن خود به دست نياورده، ايمان آوردنش سود نمىبخشد. بگو: منتظر باشيد كه ما [هم] منتظريم.»
اين آيه شريف نيز اشاره به نشانههايى دارد كه خداوند وعده آن را به مردم در آخرالزّمان داده است و از جمله آن نشانهها، دابّة الأرض و دجّال و نشانههاى ديگر است كه همزمان با قيام امام مهدى (ع) ديده مىشوند.
محمّد بن مسلم از ابوجعفر، اباعبدالله صادق (ع) نقل كرده كه اين آيه شريف بدين معناست:
«طلوع خورشيد از مغرب و خروج دابّة و دجّال و آن كه در گناهان خود