ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٦ - هجرت تمدّن ها در قرآن انگيزه ها و سبب ها
حركتهاى ناسالم نابخردانه و ناسازگار با سنّتهاى الهى تمدّنى را مىميراند بسزا و بجاست كه نگاه قرآن به پديده تمدّنها و مردم تمدّن آفرين در كانون توجّه قرار گيرد و از دريچه نگاه قرآن زواياى زندگى مردمان و قومهاى صاحب تمدّنى كه قرآن خبر از نابودى آنها داده، پرداخت كه بسيار راه گشا و عبرت انگيز و درس آموز است.
پىنوشتها:
(١). فرهنگ معين ج ١١٣٩/ ١ امير كبير تهران.
(٢). تاج العروس مرتضى زبيدى تحقيق على شيرى ج ٥٣/ ١٨ دارالفكر بيروت.
(٣). اقرب الموارد سعيد شرتونى ج ١١٩٤/ ٣ مطبعه يسوعيه بيروت؛ لغت نامه دهخدا على اكبر دهخدا ج ٦٩٧٢/ ٥ دانشگاه تهران.
(٤). دائرة المعارف بستانى بطرس بستانى ج ٩٦/ ٧ دارالمعرفه بيروت.
(٥). فرهنگ دانشگاهى انگليسى به فارسى عباس و منوچهر آريان پور ج ٣٩٠ ١/ امير كبير تهران.
(٦). تاريخ تمدّن ارنولد توين بى ترجمه يعقوب آژند مقدمه چهارده مولى تهران.
(٧). جامعه ايده آل اسلامى و مبانى تمدّن غرب جمعى از نويسندگان ٣٠٢/ دبيرخانه دائمى اجلاس دو سالانه بررسى ابعاد وجودى حضرت مهدى (عج).
(٨). همان؛ تمدّن اسلامى در انديشه سياسى امام خمينى ٥٧/ مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى تهران.
(٩). تاريخ تمدّن مشرق زمين گاهواره تمدّن ويل دورانت ج ٢٥٨/ ١ انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى تهران.
(١٠). برهان قاطع برهان خلف تبريزى ١٤٨١ امير كبير.
(١١). فرهنگ دانشگاهى انگليسى- فارسى آريان پور ج ٥٢٦/ ١.
(١٢). جهان امروز و فردا على اكبر كسمائى ٤٨٨/ مؤسسه اطلاعات تهران.
(١٣). دائرة المعارف تطبيقى علوم اجتماعى عليرضا شايان مهر ج ٤٠٢/ ١ انتشارات كيهان تهران.
(١٤). تاريخ تمدّن على شريعتى ج ١٤/ ١.
(١٥). دائرة المعارف تطبيقى علوم اجتماعى ج ٤٠٤/ ١.
(١٦). گفت و گوها تمدّنها و برخورد تمدّنها سيد صادق حقيقت ٢٧/ به نقل از رويارويى تمدّنها ساموئل
( (٨٦)
(هانتينگتون ترجمه مجتبى اميرى.
(١٧). قبسات شماره ١٣٢/ ١٤.
(١٨). تاريخ تمدّن دكتر على شريعتى ج ٣/ ١.
(١٩). لذات فلسفه ويل دورانت ترجمه عباس زرياب خوئى علمى و فرهنگى تهران.
(٢٠). مجله قبسات شماره ١١٩/ ١٤.
(٢١). فرهنگ علوم اجتماعى آلن بيرو ترجمه دكتر باقر ساروخانى انتشارات كيهان.
(٢٢). فلسفه تاريخ شهيد مطهرى ج ٣٢/ ١٤٥ صدرا تهران.
(٢٣). همان ٣٢/.
(٢٤). همان ٤٥/.
(٢٥). تاريخ تمدّن ج ٩٩٠/ ١.
(٢٦). آينده باختر ژ. ج. دبيوس ترجمه بهاءالدين پازارگاد ٢٢/ ابن سينا؛ درآمدى بر تار يخ تمدّن ويل دورانت ترجمه احمد بطحايى خشايار ديهيمى ٢٥٩/ انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى.
(٢٧). آينده باختر ٧٥/.
(٢٨). همان ٦٠/.
(٢٩). همان ٦٥/.
(٣٠). فلسفه تاريخ شهيد مرتضى مطهرى ج ٢٤٦/ ١.
(٣١). آينده باختر ٧٥/.
(٣٢). لذات فلسفه ٣٠٦/.
(٣٣). همان ٣٠٧/.
(٣٤). درآمدى بر تاريخ تمدّن ٢٦٣/.
(٣٥). سوره رعد آيه ١١.
(٣٦). مجموعه آثار شهيد مطهرى ج ٨١٦/ ١٣.
( (٨٧)
(٣٧). سوره اعراف آيه ٣٤.
(٣٨). مجموعه آثار شهيد مطهرى ج ٨١٧/ ١٣.
(٣٩). سوره اعراف آيه ٦٩.
(٤٠). كشف الاسرار عدة الابرار خواجه عبداللهانصارى به اهتمام على اصغر حكمت ج ٦٥٩/ ٣ امير كبير.
(٤١). تفسير المنار محمّد عبده تقرير رشيدرضا ج ٤٩٨/ ٨ دارالمعرفه بيروت.
(٤٢). الميزان محمّد حسين طباطبايى ج ١٧٨/ ٨.
(٤٣). سوره فجر آيه ٨.
(٤٤). سوره اعراف آيه ٧٤.
(٤٥). التبيان شيخ طوسى ج ٤٥٠/ ٤ مكتب الاعلام الاسلامى قم.
(٤٦). سوره فجر آيه ٩.
(٤٧). تفسير المنار ج ٥٠٣/ ٨.
(٤٨). همان ج ٩٨/ ٩.
(٤٩). سوره اعراف آيه ١٣٧.
(٥٠). سوره شعراء آيه ٥٧- ٥٩.
(٥١). سوره دخان آيه ٢٥- ٢٨.
(٥٢). سوره اعراف آيه ١٦٦/.
(٥٣). سورهانبياء آيه ١٠٥.
(٥٤). الميزان ج ٣٣٠/ ١٤ اعلمى بيروت.
(٥٥). همان.
(٥٦). سوره قصص آيه ٥؛ سوره نور آيه ٥٧.
٥٧. سوره يونس آيه ١٣- ١٤. (٨٨)
٥٨. مجموعه آثار شهيد مطهرى ج ٣٥٨/ ٢.
(٥٩). سوره اعراف آيه ١٢٨.
(٦٠). الميزان ج ١٠٦/ ٤ مجموعه آثار ج ٣٥٩/ ٢.
(٦١). الميزان ج ٢٢٥/ ٧.
(٦٢). سوره اسراء آيه ٥٨.
(٦٣). الميزان ج ١٣٢/ ١٣ اعلمى بيروت.
(٦٤). مجموعه آثار ج ٨١٩/ ١٣.
(٦٥). نگاهى به تاريخ جهان جواهر لعل نهرو ترجمه محمود تفضلى ج ١/ ٢٠٠ امير كبير.
(٦٦). سوره رعد آيه ١١.
(٦٧). سورهانفال آيه ٥٣.
(٦٨). مجموعه آثار ج ٨١٨/ ١٣.
(٦٩). ترجمه و تفسير نهج البلاغه محمّد تقى جعفرى ج ١٦٨/ ٥ دفتر نشر فرهنگ تهران.
(٧٠). سوره يونس آيه ١٣.
(٧١). تاج العروس ج ٤٤٣/ ١٨.
(٧٢). سوره قصص آيه ٥٩.
(٧٣). سورهانعام آيه ٤٧.
(٧٤). سوره اعراف آيه ٤- ٥.
(٧٥). مفردات راغب ٣٧٩/.
(٧٦). همان ٢٨٤/.
(٧٧). تاج العروس ج ١٦٦/ ٥.
(٧٨). سوره بقره آيه ١١- ١٢.
(٧٩). سوره بقره آيه ٢٠٥/. (٨٩)
٨٠. سوره قصص آيه ٤.
(٨١). سوره هود آيه ٨٥.
(٨٢). سوره اعراف ٨٥؛ سوره شعراء آيه ١٨٣.
(٨٣). تفسير المنار ج ٥٢٦/ ٨.
(٨٤). سوره اعراف آيه ٨٦.
(٨٥). تفسير المنار ج ٥٣١/ ٨.
(٨٦). سوره اعراف آيه ٩١.
(٨٧). سوره هود آيه ٩٤- ٩٥.
(٨٨). ترجمه و تفسير نهج البلاغه ج ٢١٨/ ٥.
(٨٩). سوره عنكبوت آيه ٢٨- ٣٤.
٩٠. سوره اعراف آيه ٣١.
(٩١). سوره يونس آيه ٨٣.
(٩٢). سوره دخان آيه ٣٠- ٣١.
(٩٣). سوره فجر آيه ٩ ٧.
(٩٤). سوره شعراء آيه ١٥٨ ١٥٠ ١٤٩ ١٤٨ ١٤٧.
(٩٥). سوره اعراف آيه ٨١.
(٩٦). نگاهى به تاريخ جهان جواهر لعل نهرو ج ٢٨٢/ ١.
(٩٧). تاريخ تمدّن ويل دورانت ج ٢٦٣/ ١.
(٩٨). سوره سبأ آيه ٣٤.
(٩٩). سوره اسراء آيه ١٦.
(١٠٠). مجموعه آثار شهيدمطهرى ج ٨٠٦/ ١٣.
(١٠١). نگاهى به تاريخ جهان جواهر لعل نهرو ج ٢٨٣/ ١.
(١٠٢). سوره زخرف آيه ٢٣.