ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٧ - هجرت تمدّن ها در قرآن انگيزه ها و سبب ها

ى ديگر از عوامل هلاكت قبيله‌ها و گروه‌هاى اجتماعى، انكار آيات الهى است. خداوند متعال در آيه ٥٢ سوره انفال مى‌فرمايد: «كَدَأْبِآلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ؛ چگونگى حال مشركان قريش همانند دودمان فرعون و آنها كه پيش از او بودند مى‌باشد. همان‌ها كه آيات خدا را انكار كردند و خداوند آنها را به گناهانشان گرفت.» بنابراين تنها قريش، مشكران و بت پرستان مكّه نبودند كه با انكار آيات الهى و لجاجت در برابر حق، گرفتار كيفر گناهانشان شدند. اين يك قانون جاودانى است كه همه را در بر مى‌گيرد، همچنان كه هلاكت قوم نوح به جهت اعراض و سرپيچى از آيات الهى دانسته شده است. در ابتدا خدا نعمت‌هاى مادّى و معنوى خويش را شامل حال اقوام مى‌كند. چنانچه نعمت‌هاى الهى را وسيله‌اى براى تكامل خويش ساخته و از آن در مسير حق مدد گرفته و شكر آن را كه همان استفاده صحيح است، به جا آورند، نعمتش را پايدار، بلكه افزون مى‌سازد امّا هنگامى كه اين مواهب وسيله‌اى براى طغيان، سركشى، ظلم، بيدادگرى، تبعيض، ناسپاسى، غرور و آلودگى گردد، در اين هنگام خداوند نعمت‌ها را مى‌گيرد يا آن را تبديل به بلا و مصيبت مى‌كند. بنابراين دگرگونى‌ها همواره از ناحيه ماست؛ وگرنه مواهب الهى، زوال ناپذير است. هلاكت و عذاب، زمانى جامعه را در بر مى‌گيرد كه مفاسد عقيدتى و عمل (كفر، ظلم، كفران نعمت يا اعراض از آيات الهى) به صورت صفات جامعه درآيد و از مشخّصات قوم و قريه گردد. عذاب پس از ارسال رسل الهى و دعوت جامعه به سوى حق و ارائه دلايل روشن، صورت مى‌گيرد.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. سوره كهف (١٨)، آيه ٥٩.

[٢]. سوره اعراف (٧)، آيه ٧٧.

[٣]. سوره سبأ (٣٤)، آيه ١٩.