ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٥ - آيات غدير
آيه ولايت
«إِنَّماوَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا، الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ؛[١]
- همانا جز اين نيست كه ولى امر شما خداوند است و رسول او و كسانى كه گرويدند و نماز مىگزارند و زكات (صدقه) مىدهند، در حالتى كه در ركوع باشند.»
اين آيه به نقل ٦٦ نفر از مفسّران و فقيهان بزرگ اهل تسنّن، درباره على (ع) نازل گشته است و حتّى دانشمندان سنّى، اشعارى را كه حسّان بن ثابت در اين موقع در ستايش امام سروده و اين موضوع را به روشنى تشريح كرده است، نگاشتهاند.[٢]
اين آيه، صرف نظر از اصل فضيلت و نزول آن درباره اميرالمؤمنين (ع)، براى امامت و ولايت او پس از نبى اكرم (ص) دلالت مىكند؛ آن هم ولايت و سرپرستىاى است كه در رديف ولايت خداوندى و ولايت رسول اكرم (ص) است؛ مخصوصاً با اين اسلوب ادبى محكم، جملهبندى مؤكّد و بليغ، صراحت تمام و آغاز كردن آيه به «انّما» كه انحصار را مىرساند و از اينجاست كه امامت بلافصل و خلافت او، در متن كتاب آسمانى ما به خوبى ديده مىشود.
سوره «هل أتى»
اين سوره نيز به نقل ٣٤ دانشمند و مفسّر از اهل تسنّن، درباره خاندان نبى گرامى (ص) نازل شده كه سه شب پياپى ايثار كردند و غذاى افطار خويش را به مسكين و يتيم و اسير دادند.[٣] اين فضيلت به قدرى اشتهار يافت كه شعراى تازى، قصيدهها و اشعار بسيارى، از جمله اين مصرع لطيف وفى غيرهم هل أتى هل أتى؟ را سرودند. و شافعى گفت:
«أنّا عبد لفتى انزل فيه هل أتى؛
- من بنده جوانمردى هستم كه سوره هل أتى دربارهاش نازل شده است.»
نامگذارى شيعه
در ميان آياتى كه در مدح على (ع) نازل گشته است، اين آيه:
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ؛[٤]
- همانا كسانى كه گرويدند و كردار شايسته انجام دادند، خود بهترين آفريدگان هستند.»
و حديث پيغمبر اكرم (ص) درباره آن، كه در كتابهاى تفسير و تاريخ اسلامى مذكور است، بسيار جلب نظر مىكند. چون علماى اهل تسنّن در شأن نزول آن، از جابر بن عبدالله انصارى، صحابى جليل، روايت كردهاند كه مىگفت:
در حضور پيغمبر بوديم كه علىبن ابىطالب (ع) رسيد. پيغمبر فرمود: برادرم بر شما وارد شد. آنگاه دست به كعبه زد و فرمود:
«به خدايى كه جانم در دست اوست، إنّ هذا و شيعته هم الفائزون يوم القيامة: همانا فقط اين مرد و شيعيانش در روز پاداش رستگارند. او نخستين كسى است كه به من گرويده و از همه شما در پيمان خدا پايدارتر و در امر خدا استوارتر است و نسبت به مردم عادلتر و در تقسيم مساوات جلوتر و مزيّتش پيش خداوند از همگان افزونتر است». آنگاه آيه مذكور نازل گشت.[٥]
نيز روايت كردهاند كه هنگام فرود آمدن اين آيه، پيامبر بزرگ (ص) فرمود:
«أنت يا على وشيعتك؛
- اين كسان كه گرويدند و كردار شايسته انجام دادند و بهترين آفريدگانند، تو و شيعيانت هستيد.»[٦]
محدّثان و مفسّران اهل تسنّن كه اين حديث را در بيان نزول آيه مذكور نقل كردهاند، نامها و كتابهايشان در «الغدير» ياد شده است. براى اطّلاع بيشتر بايد به آن كتاب، و كتاب «أصل الشّيعة و أصولها»[٧] و كتاب «أعيان الشيعه»[٨] و كتاب «المراجعات»[٩] مراجعه كرد.
نتيجه
شيعه (پيروان على) را خود پيامبر اكرم (ص) و بانى اعظم اسلام، به اين اسم ناميده است و حتّى مدتها پيش از صحنه فروزان غدير، شيعه وجود داشته، در زمان حيات پيغمبر به اين نام خوانده مىشدهاند و تا آنجا مورد لطف خاصّ وى بودهاند كه نتيجه اصلى و منظور نهايى دين را- كه رستگارى در جهان جاويد و روز پاداش است- بدانان منحصر كرده است و از اينجا به تاريخ پيشينيان شيعه و نامگذارى آنان كاملًا آگاه مىشويم و هم به غرضورزى برخى از نويسندگان و بىاطّلاعى برخى ديگر پى مىبريم، كه اين حقايق را درست مطرح نكردهاند.
تذكّر اخلاقى
شيعيان على كه رستگارى و سعادت، ويژه آنان خواهد بود، همان كسانى هستند كه پس از ايمان به خدا، جز به كردار نيك و اعمال شايسته، مبادرت نورزند و اميرالمؤمنين- آن نمونه عالى تربيت اسلامى و پيشواى مقدّس انسانى- و گفتار و كردارش را سرمشق خود قرار دهند.
آيات غدير
پس از اين مقدّمه مىگوييم: مقصود از اين فصل، اشاره به آياتى است كه پيرامون «واقعه غدير» نازل گشته و اين حديث و داستانش را به متن كتاب آسمانى مسلمانان پيوسته است. در اين مورد، نويسنده بزرگ، مؤلّف «الغدير» مىنويسد: