ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٣ - حلّه، شهر نور

مى‌سازد، اين است كه در سال ٧٢٣ ق. و در داخل مقام نوشته شده است.

نام كتاب و مؤلّف آن: «تحرير الاحكام الشرعيّة على مذهب الاماميّة» تأليف علّامه اهل حلّه، جمال‌الدّين ابومنصور حسن بن يوسف بن مطهر اسدى (٦٤٨- ٧٢٦ ق.)

اين نسخه خطّى در روز سه شنبه، ششم ماه رجب سال ٧٢٣ ق. توسط محمود بن محمّد بن بدر در مقام امام رونويسى شده است.

نسخه خطّى پنجم، «قواعد الاحكام فى معرفة الحلال و الحرام» سال ٧٧٦ ق./ ١٣٥٥ م.

اين نسخه مهم در مقام صاحب الزّمان (ع) در سال ٧٧٦ ق. نوشته شده است. اين كتاب از تصنيفات علّامه حلّى است.

نام نسخه نويس: جعفر بن محمّد عراقى و برادرش حسين بن محمّد عراقى‌

ابن نديم در مورد تاريخ رونويسى آن گفته است: آغاز كار رونويسى در روز شنبه اوّل جمادى الثّانى ٧٧٦ ق. (پنجاه سال پس از وفات مؤلّف) بوده است.

نسخه نويس مى‌گويد:

پس از پايان كار، آن را با يك نسخه درست كه در مدرسه صاحب الزّمان (ع) در شهر حلّه وجود داشت، در فصل گرما و با مشقّت بسيار مقابله كردم تا آنكه در ١٢ جمادى الاوّل سال ٧٨٦ ق. كار مقابله را به پايان رساندم.

سپس مى‌گويد: كار را در ١٨ رمضان سال ٧٨٦ ق. به پايان بردم.

نسخه خطّى ششم، سال ٩٥٧ ق./ ١٥٣٧ م. «المختصر النافع»

اين نسخه در تاريخ ١٦ ربيع الاوّل سال ٩٥٧ ق. در مدرسه صاحب الزّمان (ع) در حلّه سيفيه رونوشت شده است.

كسانى كه از مقام صاحب الزّمان (ع) در حلّه ديدار كرده‌اند:

زائران و ديداركنندگان اين مقام بزرگ، از طبقات مختلف از ميان علما، امرا، واليان، نسخه‌نويسان و ... بوده‌اند از جمله:

١. در آخر ماه صفر سال ٦٧٧ ق./ ١٢٥٦ م.

در اين تاريخ سيّد نجم الدّين ابوعبدالله حسين بن اردشير بن محمّد طبرى از اين مقام ديدن كرد و در اين تاريخ رونويسى از كتاب «نهج البلاغه» را به پايان رساند؛[١]

٢. در ششم رجب سال ٧٢٣ ق./ ١٣٠٢ م.

محمود بن محمّد بن بدر از اين مقام ديدار كرد و در اين تاريخ رونويسى از كتاب «تحرير الاحكام الشرعية» را به پايان رساند؛[٢]

٣. در سال ٧٢٥ ق./ ١٣٠٤ م.

ابن بطوطه جهانگرد از اين مقام ديدار كرد؛[٣]

٤. در آغاز قرن هشتم هجرى، هيجدهم شعبان‌

ابومحمّد حسن حدّاد عاملى از اين مقام ديدار كرد و در اين تاريخ كتاب «الدرة النضيدة فى شرح الابحاث المفيدة» را تصنيف كرد و آن را در بيست و ششم ماه رمضان در حلّه، مجاور مقام صاحب الزّمان (ع) به پايان رساند. مصنّف سال ٧٣٩ ق. زنده بوده است؛

٥. در آغاز قرن هشتم هجرى‌

حاكم حلّه از اين مقام ديدار كرد. نام او مرجان الصغير بود. او كينه و عداوت شديدى نسبت به شيعيان داشت؛

٦. در سال ٧٤٤ ق./ ١٣٢٣ م.

امّ عثمان، زن نابينايى كه در داخل مقام بينا شد، از اين مقام ديدن كرد. امّ عثمان، زنى سنّى مذهب بود كه پس از آن كه بينايى‌اش را بازيافت، همراه پسرش عثمان، شيعه شد؛[٤]

٧. در سال ٧٥٩ ق./ ١٣٣٨ م.

جمال الدّين بن نجم الدّين جعفر زهدرى از اين مقام ديدن كرد و شب را در آن ماند. او فلج بود و در آن شب در اين مقام شفا يافت؛

٨. در آغاز جمادى الثّانى سال ٧٧٦ ق./ ١٣٥٥ م.

جعفر بن محمّد عراقى از اين مقام ديدن كرد و در اين تاريخ رونويسى كتاب «قواعد الاحكام فى مسائل الحلال و الحرام» را داخل مقام به پايان رساند؛

٩. در سال ٩٦١ ق./ ١٥٤٠ م.[٥]

سيّد على رئيس كه فرستاده سلطان «مصر» و خود امير «قبطانيته» بود، از اين مقام ديدار كرد.[٦]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. در كتاب تقويم البلدان، با نام حلّه بنى صله از آن ياد شده است. رجوع كنيد به رياحين العلماء، ١/ ٣٧٠.

[٢]. در منبع گذشته (اشعرى) به آن اشاره شد.

[٣]. همان.

[٤]. نام او در منبع قبلى، (مؤيّد) ذكر شده، امّا درست‌تر «مزيد» است.

[٥]. نگاه كنيد به تاريخ الحلّه، ج ١، ص ١، سفينة البحار، ج ٢، ص ٢٩٩.

[٦]. همان، ج ١، ص ١.

[٧]. نگاه كنيد به الانوار الساطعه، ص ٨.

[٨]. براى آگاهى بيشتر رجوع كنيد به كتاب «المسلسلات فى الاجازات» گردآورنده: سيّد محمود مرعشى، ج ٢، صص ١٠٠- ١٠٦.

(٩). نگاه كنيد به مجله تراثنا، شماره ٦٥، همچنين طبقات اعلام السيقه (قرن پنجم).

(١٠). شيخ آغا بزرگ در الانوار الساطعه، ص ٢ «آبدار اوادى» نام او را ذكر كرده و سيّد احمد حسينى در تراجم الرجال، ص ١٦٢ نام او را در اندرا اوذى ذكر كرده است.

(١١). علّآمه در اجازه‌اش به سيّد مهنا بن سنان به آن تصريح كرده، نگاه كنيد. بحارالأنوار، ج ١٠٤، ص ١٤٨.

[١٢]. نگاه كنيد به مكتبة العلامة الحلّى الطباطبايى، ص ٧٩.

[١٣]. نگاه كنيد به تاريخ الكوفة، البراقى، تحقيق ماجد العطية، ص ٣٩.

[١٤]. نگاه كنيد به اعيان الشيعة، ج ٩، ص ١٧٩.

[١٥]. النجم الثاقب، ج ٢، ص ٢٢٢.

[١٦]. النجم الثاقب، ج ٢، ص ٢٢٣.

[١٧]. نگاه كنيد به مكتبة العلامة الحلّى، ص ١٤٣.