ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٢ - نمك
ميوه استفاده كرد. از ديگر موارد استفاده نمك مىتوان در موادّ غذايى مانند تخممرغ، خنثىسازى اثرات منفى بلغم در غذا را نام برد. همچنين استنشاق روزانه محلول آب جوشيده سرد شده و نمك طعام از بسيارى از عفونتهاى گوش، حلق، بينى و سينوزيت جلوگيرى مىكند.
در هر گرم بزاق دهان انسان حدّاقل يكصدهزار ميكروب وجود دارد؛ خصوصاً ميكروبهايى كه معده را آزرده مىكنند كه مصرف نمك طعام قبل از خوردن هرچيز باعث كاهش اين ميكروبها مىشود. همچنين مزمزه كردن نمك قبل از غذا باعث ترشّح بزاق شده، حفره دهان را براى جويدن و هضم بهتر غذا آماده مىكند.
توصيه به مصرف نمك بعد از غذا نيز از معجزات كلام رسول خداست. چهار مزه اصلى غذاها، شورى، تلخى، ترشى و شيرينى است. مصرف غذاهاى ترش و شيرين و تلخ به دليل ايجاد تغييرات شيميايى در حفره دهان و دندانها از عوامل فساد دندانها هستند. نمك كه از نظر شيميايىPH خنثى (بافرى) دارد، مىتواند اثر اسيدى و قليايى غذاهاى شيرين و ترش را خنثى كرده و با غلبه بر هر نوع مزه ديگر از پوسيدگى دندان جلوگيرى كند. توصيه مىشود بعد از خوردن هرچيزى حتماً مقدار كمى نمك (همانقدر كه بين انگشت سبابه و شصت قرار مىگيرد) ميل كنيد.
از نمك طعام براى ضدّعفونى كردن سبزيجات، ميوهها و كاهو استفاده مىشده است. همچنين از نمك به عنوان نرم كننده لباس و پرز گيرنده، مىتوان به روش زير استفاده كرد: براى از بين بردن الكتريسيته ساكن لباسها، بعد از شستوشو، آنها را در آب نمك بخوابانيد.
نمك مناطق اقليمهاى جغرافيايى مختلف، خواصّ متفاوتى دارد و مخلوط كردن آنها كار مفيدى است كه مردم از ديرباز اين كار را انجام مىدادند و در مسافرتها، نمك شهر و ديار خودشان را به عنوان سوغات هديه مىكردند. آن سنگى كه از ديرباز همچنان در زبان عاميانه مردم به عنوان حدّاقل سوغات باقى مانده است، «سنگ نمك» است.
در ايران، نمك «آران كاشان»، «درياچه قم»، «فردوس مشهد» و چشمههاى «طالقان» و «الموت» از بهترين انواع نمك طعام است كه مخلوط آنها حاوى بسيارى از ريز مغذّىهاى ضرورى بدن است.
به عنوان نكته دلنشين آخر يادمان باشد كه حضرت اميرالمؤمنين (ع) اكثر اوقات نان و نمك ميل مىفرمودند و نمك را در جايگاه يك خورش كامل قرار مىدادند.
امام باقر (ع) مىفرمايند: «اگر مردم مىدانستند كه در نمك چه خواصّى هست خود را جز با آن مداوا نمىكردند.»
رسول خدا (ص) فرمودند: «هركس قبل و بعد از هر چيز نمك بخورد خداوند سيصد و سى نوع بلا را كه كمترينش جذام است از او بر مىدارد.»
حضرت على (ع) نيز مىفرمايد: «هركس غذا را با نمك آغاز كند هفتاد درد و دردهاى بسيار ديگرى كه كسى جز خداوند آنها را نمىداند از وى دور مىنمايد.» «اگر در سفرهاى نمك طعام نباشد، ملائكه حاضر نمىشوند، صحّت بدن وجود ندارد و سفره بركت نخواهد داشت.»
امام صادق (ع) مىفرمايد: «هركس بر نخستين لقمه از غذاى خود، نمك بپاشد كك و مك صورت او از ميان مىرود.»
اكنون چند اصطلاح را در فرهنگ خودمان بازبينى كنيم:
نمكشناسى: كسى كه الطاف يا لطف بنده خدا را قدرشناس نباشد؛ چنين فردى با افرادى كه در مورد نمك آشنايى ندارد، مقايسه و گفته مىشود: فلانى «نمكنشناس» است.
نمكگير شدن: يعنى آنقدر هديه نمك ارزش والايى در فرهنگ ما داشته است كه هرگونه هديهاى هر چه بزرگ با نمك مقايسه شده يا هر نوع خوراكى كه به فردى تعارف شود با نمكگير شدن مقايسه مىشود: نمك پرورده شما هستم، نمك خوردى نمكدان را شكستى يا نمك او را خوردهام و نمىتوانم به او خيانت كنم.
بايد در جامعه كارى كنيم كه مردم از همه نقاط كشور نمك داشته باشند و مخلوط كنند و بخورند. در گذشته اگر كسى از شهرى به شهر ديگر براى مهمانى مىرفته مثلًا از «چهارمحال بختيارى» به طالقان مىرفته است، حتماً بايد نمك شهر خود را براى ميزبان مىبرد. چنانچه به محض ورود ميزبان به دست مهمان نگاه مىكرد كه اگر نمكى به همراه نداشته به شوخى هم كه شده مىگفت: بشكند دستى كه نمك ندارد.
نمك خوب چيست؟
هر نمكى كه به طور سنّتى در سراسر كشور تسويّه و تهيّه مىشود خوب است؛ يعنى همان نمكى كه براى يكديگر هديه مىبردند. هنوز هم هستند كسانى كه اين كار را مىكنند و اگر غفلت كنيم آنها هم مثل بقيه موارد دانش، اين علم را با خود مىبرند و ما بايد هزينه سنگين برايش بپردازيم.
نمك سالم بايد حاوى يد باشد كه به دو شكل مىتواند وجود