جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٨

٥. در اين شرح سعى شده است كه از اصطلاحات عرفان نظرى كمتر استفاده شود، و نحوه نگارش جمع ميان كلام نوشتارى و محاوره اى است، به گونه اى كه خواندن هر غزل با شرحش، مزاحم استفاده حالى و انقلاب روحى در مجالس ذكر نيست، و وجود بهره گيرى‌هاى به جايى كه از آيات و ادعيه و كلمات اهل بيت : در لابلاى كلمات مشاهده مى شود، اين ويژگى را دوچندان مى كند.

٦. شرح هر غزل به گونه اى تنظيم شده كه وابسته به شرح غزل‌هاى قبلى و بعدى نيست، و لذا خواننده مى تواند بدون نگرانى از اتّكا به مباحث ساير غزل‌ها، به شرح هر غزل مراجعه و استفاده مطلوب را ببرد. البته اين روش نقصى را نيز به همراه دارد و آن تكرار آيه و يا روايتى است كه احياناً در شرح غزل ديگرى در كتاب مورد استفاده قرار گرفته و موهم تكرار مطالب در كلّ شرح است، ولى هرچه باشد اين نقص در آن مزيّت خَللى ايجاد نمى كند.

٧. در ضمن شرح هر بيت سعى بر آن بوده است كه ضمن اشاره به معانى اصطلاحات عرفانى و يا فرهنگ شعرى خواجه، از توضيحات اضافى عرفانى و وارد شدن به مسايل حاشيه اى خوددارى شود، تا كلّ شرح، زمينه حالى و معنوى خود را از دست ندهد، در عين آنكه به معناى دقيق هر واژه اشاره شود. در اين راستا، نويسنده احتمالات ديگر در معناى هر بيت را با عبارت «ممكن است» و توضيح مطالب مشكل را با تعبير «به عبارت ديگر» بيان داشته‌اند.

٨. نسخه‌هاى موجود از ديوان حافظ متعدّد است كه در ضبط واژه ها و تقديم و تأخير ابيات و ... با هم بسيار اختلاف دارند. از اين ميان، تصحيح مرحوم «ميرسيّد محمّد قدسى» بنابر فرموده حضرت استاد، مورد توجّه و استناد حضرت علّامه طباطبايى قدس سره بوده كه مبناى شرح حاضر قرار گرفته است.

مراحل نگارش جمال آفتاب‌

چنانكه گفته شد، نقطه‌هاى آغازين اين شرح، ريشه در مجالس اخلاقى عرفانى‌