اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٧٦ - دروغهاى مصلحت آميز

دشمنى شود. يا اينكه ازديگرى حرفهاى بدى مى‌شنويد، ولى به طرف مقابل مى‌گوييد فلانى ازتو تعريف كرد.

امام صادق عليه‌السلام فرمود:

«الْمُصْلِحُ لَيْسَ بِكَذَّابٍ»[١]

اصلاح دهنده، دروغگو نيست.

همان گونه كه در مثل گفته‌اند: دروغ مصلحت آميز، به ز راست فتنه انگيز. ناگفته نماند كه منظور، مصلحتهاى اجتماعى و روابط انسانى است و براى هر منفعت شخصى نمى‌توان دروغ گفت. به عبارت ديگر، دروغ مصلحت آميز رواست، نه دروغ منفعت‌خيز!

٣- در مسائل جنگى: درمسائل جنگى و به منظور حفاظت از اسرار نظامى و فاش نشدن نقشه‌هاى جنگ، مى‌توان دروغ گفت و اطلاعات دروغى به دشمن داد. يك رزمنده كه اسير مى‌گردد اگر به دشمن، صادقانه اطلاعات خود را بگويد، خيانت به مسلمانان كرده است.

اگر از فرمانده سؤالاتى پيرامون مسائل جنگى شود و او بگويد نمى‌دانم با اينكه مى‌داند خطايى نكرده است. از اين رو، مى‌بينيم كه در بسيارى از جنگهاى صدر اسلام، پيامبر (ص) تمام جوانب جنگ را فقط با فرماندهان ويژه بررسى مى‌كرد. وقتى فرمان بسيج و حركت صادر مى‌شد، سربازان نمى‌دانستند هدف حمله چه نقطه است. پس در زمينه حفظ اسرار، دروغ گفتن اشكالى ندارد.

امام صادق عليه‌السلام فرمود:

«كُلُّ كِذْبٍ مَسْئُولٌ عَنْهُ صاحِبُهُ يَوْماً الَّا كِذْباً فى‌ ثَلاثَةٍ: رَجُلٌ كائِدٌ فى‌ حَرْبِهِ فَهُوَ مَوْضُوعٌ عَنْهُ ...»[٢]

هر دروغى كه شخص بگويد روز قيامت مسؤول خواهد بود، مگر در سه مورد

[١] - اصول كافى، مترجم، ج ٤، ص ٤١

[٢] - همان مدرك