اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٤٩ - ب - توجه به ضعف انسان

به عظمت خداوند است؛ خدايى كه ملك، قدوس، عزيز، حكيم، جبّار ومتكبّر است؛ خدايى كه كبريايى و بزرگمنشى را به خويش مخصوص كرد. خدايى كه برترى تنهااز آن اوست؛ هموكه بهشت جاودان رابهره كسانى كرد كه در دنيا قصد برترى جويى، كبرورزى و فساد انگيزى ندارند و سر تعظيم به درگاه كبرياى او به خاك ساييده‌اند.

آرى ياد عظمت پروردگار وشناخت و درك هيمنه وقدرت او، تكبّر را از وجود آدمى، مى‌زدايد.

هر كه خدا را به عظمت شناسد، تواضع را بهترين شيوه بندگى مى‌يابد.

ب- توجّه به ضعف انسان:

نحوه پيدايش انسان و كيفيت شكل گيرى او، بيانگر اين حقيقت است كه انسان به خودى خود ذليل و حقير است. اين اراده و قدرت خداوند است كه زمينه رشد مادّى و معنوى وى را فراهم مى‌سازد و گرنه او خود ضعيف و ناتوان است.

«... وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً»[١]

... وانسان ضعيف آفريده شده است.

با اين وجود، انسان كه از خود هيچ ندارد، سزاوار نيست خود را بزرگ ببيند و چيزى را كه خدا به او بخشيده است به رخ بندگان خدا بكشد.

حضرت على عليه‌السلام فرمود:

«مالِابْنِ ادَمَ وَ الْفَخْرِ، اوَّلُهُ نُطْفَةٌ وَاخِرُهُ جيفَةٌ، وَلا يَرْزُقُ نَفْسَهُ وَلا يَدْفَعُ حَتْفَهُ»[٢]

آدميزاده را چه به خود باليدن! آغازش نطفه‌اى است و پايانش مردار، نه از عهده رزق و روزى خويشتن بر مى‌آيد، و نه مى‌تواند مرگ را (كه گريبانگيرش مى‌شود) دفع نمايد.

[١] - نساء، آيه ٢٧

[٢] - نهج البلاغه، فيض، حكمت ٤٤٥، ص ١٢٩٤