اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٣٧ - تواضع در برابر چه كسانى رواست؟

همانا دو فرشته در آسمان بر بندگان گمارده‌شده اند پس هر كس كه به خاطر خدا فروتنى كند، او را بالا برند، و آن كس كه تكبّر كند پايينش آورند.

٢- نردبان ترقّى است. امير مؤمنان على عليه‌السلام فرمود:

«التَّواضُعُ سُلَّمُ الشَّرَفِ»[١]

فروتنى، نردبان شرافت و بزرگى است.

٣- سبب نظم مى‌گردد. حضرت على (ع) فرموده است:

«بِخَفْضِ الْجَناحِ تَنْتَظِمُ الْامُورُ»[٢]

با تواضع كارها مرتّب مى‌شود.

٤- محبّت آور است. آن حضرت دراين باره نيز فرمود:

«ثَمَرَةُ التَّواضُعِ الْمَحَبَّةُ»[٣]

ميوه فروتنى مهربانى است.

تواضع در برابر چه كسانى رواست؟

فروتنى، در فرهنگ اسلام، تنها در برابر بزرگان دين، فرزانگان دانش، مؤمنان و پدر ومادر شايسته و پسنديده است، زيرا دراينگونه موارد تواضع با ذلت همراه نيست امّا تواضع در مقابل مستكبران، فرومايگان و يا توانگران به خاطر ثروت و قدرت آنان زشت و نكوهيده است. زمانى كه تواضع، انگيزه وجهت غيرالهى داشته باشد، شكل «ذلّت» به خود مى‌گيرد و سبب بى مقدار شدن ارزشهاى والاى انسانى مى‌گردد.

[١] - شرح غررالحكم، آمدى، ج ١، ص ٢٦٣

[٢] - همان مدرك، ج ٣، ص ٢٢٩

[٣] - همان مدرك، ص ٣٢٧