تناسب آيات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٥ - نظر«بدر الدين زركشى»

همين‌كه خداى منّان فلان سوره را به پايان برد، به دنبال آن، فلان سوره را با فلان كلمه «مثلا» آغاز فرمود!!

در حالى كه اين سخن با اجماع همه امّت اسلامى مبنى بر اينكه: ترتيب فعلى قرآن قطعا بر خلاف ترتيب نزول آن است، مخالف است. با اينكه ايشان نيز طبق روش مشهور دانشمندان، ترتيب نزول را متعرض گشته است. اما نمى‌دانم چگونه در مقام بيان تناسبهاى ساختگى و بى‌اساس، از آن غفلت نموده است؟!

از بين دانشمندان محقّق كسى را كه از افكار مرحوم طبرسى در بيان تناسب سوره‌ها پيروى نموده باشد، نيافتم جز عده‌اى كه افكار و عقايد سلفى‌گرى، آنها را به دليل ظاهر فريب بودن، بر خود جذب نموده است.

از همين رو «مرحوم محمد تقى شريعتى» را مى‌بينيم كه گمان برده است كه ترتيب فعلى قرآن كريم در بين سوره‌ها همان ترتيبى است كه رسول خدا- صلى اللّه عليه و آله- بدان مرتّب كرده است. و بر اساس همين نظريّه بى‌پايه در ادامه سخن خويش مى‌گويد:

ما معتقديم كه ترتيب موجود در بين سوره‌هاى قرآن كريم، همان ترتيب و نظمى است كه خداى سبحان آن را به وجود آورده است‌[١].

و به عقيده وى رسول خدا- صلى اللّه عليه و آله- شخصا جايگاه هر سوره‌اى را در قرآن معين نموده كه پيش از كدام سوره و پس از كدام سوره قرار گيرد.

از جمله دلايلش همان تناسب و ترابط موجود بين آيات آغازين سوره‌ها و بين آيات پايانى آنهاست؛ همان امرى كه دربرگيرنده اسرار فراوان و رموز بى‌شمارى است كه جز ذات اقدس علّام الغيوب، كسى را ياراى فهم آن نيست.

سپس مى‌گويد: بسيارى از محققان مانند: برهان الدين بقاعى، و جلال‌

[١] تفسير نوين، ص ٤٢٧.