تناسب آيات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٣ - تذكر چند نكته ظريف
چنانكه معلوم است، هر قدر نعمتهاى الهى بر بشر فزونى يافته، و از عظمت بيشترى برخوردار شود، در مقابل تمرّد و سركشى و انحراف او از راه حق، و عصيان و گناهش افزون مىگردد، تا جايى كه فرمود:
وَ آتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ[١].
اما جهت اختصاص دادن به وصف رحمت و غفران در آيه، سوره نحل، بخاطر مقابله نمودن با ظلم و ستم انسان و كفران نعمت از جانب اوست. و هر چه ظلم و ستم و كفران از جانب انسان، افزون شود، باز رحمت خداوند متعال وسيعتر از سخط اوست (سخطى كه بر اثر كفران، ستم و ظلم، انسانها را فرا مىگيرد) چنانچه در دعا آمده است: «يا من وسعت رحمته غضبه» و در آيهاى فرمود: قالَ عَذابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشاءُ وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ[٢].
و هر چه انسان به ظلم و ستمش ادامه دهد و در سركشى و طغيانش بالا برود «به موازات آن و بلكه وسيعتر از آن» باب توبه براى نادمان باز است. و راههاى غفران حق، آماده براى بهرهمندى است، چنانكه مىفرمايد:
قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ* وَ أَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ[٣].
[١] ابراهيم: ٣٤.
[٢] يعنى: خدا( در پاسخ موسى) فرمود: عذاب من به هر كه خواهم مىرسد. و ليكن رحمت من همه موجودات را فرا گرفته است( اعراف: ١٥٦).
[٣] يعنى:( اى رسول رحمت) به آن بندگانم كه اسراف بر نفس خود كردند بگو هرگز از رحمت( نامنتهاى) خدا نااميد نباشيد. البته خدا همه گناهان را( چون توبه كنيد) خواهد بخشيد كه او خدايى بسيار آمرزنده و مهربان است و به درگاه خداى خود به توبه و انابه باز گرديد و تسليم امر او شويد پيش از آنكه عذاب خدا فرارسد و هيچ آن زمان نصرت و نجاتى نيابيد.( زمر: ٥٣ و ٥٤).