تناسب آيات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣ - انواع ارتباطهاى ممكن در بين آيات

آن، مورد بحث قرار داده‌ام. و سپس آن را به نام «تناسق الدرر فى تناسب السور» تلخيص نموده‌ام‌[١].

فايده و نقش علم تناسب در تفسير قرآن كريم‌

ارزنده‌ترين فايده تناسب، آن است كه آيات متناسب، دست يكديگر را بگيرند و بر اثر آن از چنان پيوند و ترتيب بالايى برخوردار باشند كه تأليف كلام، همچون ساختمان محكمى در آمده باشد كه آجرها و ميله‌گردها و ... محكم و پشتوانه يكديگر گشته و زيبايى يك پيكره و يك تابلو بسيار ممتاز و بى‌نظيرى را به خود بگيرد.

انواع ارتباطهاى ممكن در بين آيات‌

١- نوع اول عبارت است از اينكه آيه‌اى به دنبال آيه ديگرى باشد، در اين صورت يا از ارتباط ظاهر و آشكارى برخوردارند و مانند كلمات، به يكديگر تعلق دارند، به طورى كه با جمله اولى، مطلب ناتمام بوده و به جمله دوم نيازمند است و يا جمله دوم نسبت به جمله اول، نسبت تأكيدى و يا جنبه تفسيرى و يا اعتراضى در «جمله معترضه» و يا بدليت دارد كه در مورد اين قسم، همه دانشمندان اتفاق نظر دارند.

٢- نوع دوم اينكه پيوند بين آيات، ظاهر نبوده بلكه در ظاهر يك حالت استقلالى داشته باشد.

در اين صورت يا جمله دوم به واسطه حرفى از حروف عاطفه، بر ديگرى‌

[١] ظاهرا عمر سيوطى وفا نكرده است كه كتاب« اسرار نزول الآيات» را به اتمام برساند. و جز كتاب« تناسق الدرر» كتاب ديگرى در اين زمينه، از وى باقى نمانده است.