تفسير قرآن، و از عهد تدوين تفسير به تفصيل در آن سخن رفته است. در اين كتاب از تاريخ تفسير و شناخت كتب تفسير و شرح حال مفسرين نيز سخن به ميان آمده است. اين كتاب اكنون در دست ترجمه است.

ويژگى كتاب حاضر در آن است كه راه اقتباس را كنار گذارده و راه تحقيق را پيش گرفته است. سعى بر آن بوده كه تمامى مباحث آن از پژوهشى نوين با استناد بر شواهد و منابع اصيل تاريخى برخوردار باشد. اين كتاب مشتمل بر شش فصل است و مسائل ضرورى در شناخت قرآن در آنها مطرح شده است:

در فصل اول از موضوعات مقدماتى، مانند وحى، شناخت وحى و امكان وحى بحث مى‌شود. همچنين در اين فصل دلايلى كه در امتناع وحى اقامه شده است نقد و بررسى مى‌شود، به ويژه وحى رسالى كه ارتباط مستقيم ميان خالق و برگزيده خلق است، چگونه انسانى اين شايستگى را پيدا مى‌كند تا طرف پيام مستقيم حق تعالى قرار گيرد و اينكه آيا ممكن است به اين پيام، در حال ارتباط يا پس از آن دستبرد زده شود؟ ضمنا در اين فصل از تاريخ آغاز وحى عموما و وحى قرآنى خصوصا و چگونگى نزول وحى بر پيامبر اسلام و بازگو كردن آن براى كاتبان وحى و چگونگى ضبط و ثبت آن و نيز شيوه كتابت در آن عهد سخن خواهيم گفت.

در فصل دوم از آغاز نزول قرآن و سه سال تأخير پس از آغاز نزول وحى رسالت، مدت نزول قرآن و نزول دفعى و تدريجى آن و آراى بزرگان در زمينه نزول دفعى قرآن گفتگو خواهد شد. از اولين تا آخرين آيه و سوره، ترتيب نزول سوره‌ها، مكى و مدنى، معيار تشخيص سوره‌هاى مكى از مدنى و اينكه آيا استثنايى در آيات سور وجود دارد و از فوايد شناخت سوره‌هاى مكى از مدنى، سخن مى‌رود. همچنين از اسباب نزول و فرق ميان سبب نزول و شأن نزول، از تنزيل و تأويل و راه شناخت اسباب نزول گفتگو مى‌شود.

اسامى و نامهاى قرآن، مفهوم سوره و آيه، نام سوره‌ها و اينكه اسامى سوره‌ها توقيفى است يا بر حسب اتفاق بوده و نيز اعراب نام سوره‌ها و عدد آيات و سور از مباحث ديگر مطرح‌شده در اين فصل است.

در فصل سوم از نظم و تأليف قرآن، نظم آيه‌ها در هر سوره و توقيفى بودن نظم آيات سخن گفته مى‌شود. ضمنا از مصحفهاى صحابه ذكرى به ميان مى‌آيد تا دوران توحيد مصاحف در زمان خلافت عثمان كه نوشته‌ها از نو جمع‌آورى و قرآن در يك نسخه كامل تهيه گرديد و به نام «ام» مادر مصاحف يا «امام» پيشواى مصحفها، شناخته‌