تاريخ قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٤٧ - قراء سبعة و راويان آنها

مصحف اولى بدين گونه رسم شده بود «غيبت الجب»؛ لذا هركس طبق اجتهاد خود آن را جمع يا مفرد خوانده و دلايل قرائت خود را مشروحا بيان داشته است.[١]

خلاصه، اين گونه عوامل- كه به برخى اشاره شد- موجب گرديد كه قرّاء بر سر رسيدن به قرائت، با هم اختلاف كنند و هريك طبق اجتهاد خود و دلايلى كه در دست دارد، قرائت خود را توجيه نمايد.

قرّاء سبعة و راويان آنها

به دلايلى كه ذكر شد قرائت قرآن بين قاريان در مواردى اختلافى بود و تعداد قاريان در طى ساليان متمادى افزايش مى‌يافت تا اينكه ابن مجاهد از بين كليه قرائات، هفت قرائت را برگزيد كه هر كدام دو راوى دارند:

١. ابن عامر. عبد الله بن عامر يحصبى (متوفاى ١١٨) قارى شام. دو راوى او هشام بن عمّار (١٥٣- ٢٤٥) و ابن ذكوان (١٧٣- ٢٤٢) هستند كه هرگز ابن عامر را درك نكرده‌اند.

٢. ابن كثير. عبد الله بن كثير دارمى (متوفاى ١٢٠) قارى مكه. دو راوى او بزّى (١٧٠- ٢٥٠) و قنبل (١٩٥- ٢٩١) هستند كه هرگز او را درك نكرده‌اند.

٣. عاصم. عاصم بن ابى النجود اسدى (متوفاى ١٢٨) قارى كوفه. دو راوى او حفص بن سليمان- پسرخوانده او- (٩٠- ١٨٠) و شعبة ابو بكر بن عيّاش (٩٥- ١٩٣) هستند. حفص قرائت عاصم را دقيق‌تر و مضبوطتر مى‌دانست و قرائت عاصم به وسيله او منتشر شده و تا امروز متداول است و همين قرائتى است كه در اكثر كشورهاى اسلامى رايج است.

٤. ابو عمرو. ابو عمرو بن علاء مازنى. نام او زبان (متوفاى ١٥٤) قارى بصره. دو راوى او دورى حفص بن عمر (متوفاى ٢٤٦) و سوسى صالح بن زياد (متوفاى ٢٦١) هستند كه او را درك نكرده‌اند و به واسطه يزيدى قرائت را از او گرفته‌اند.

٥. حمزة. حمزة بن حبيب زيّات (متوفاى ١٥٦) قارى كوفه. دو راوى او خلف بن هشام (١٥٠- ٢٢٩) و خلّاد بن خالد (متوفاى ٢٢٠) كه قرائت را با واسطه از او گرفته‌اند.

٦. نافع. نافع بن عبد الرحمن الليثى (متوفاى ١٦٩) قارى مدينه. دو راوى او

[١] . الكشف عن وجوه القراءات السبع؛ ج ٢، ص ٥.