تاريخ قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٨ - قرآن در دورههاى كمال و زيبايى خود

ابو بكر ممتازبك مصطفى افندى كه خط رقعى را اختراع كرد و اين خط از سهلترين و ساده‌ترين خطوط عربى است. او قواعد اين خط را وضع نمود و اولين بار با اين خط كتابت كرد. ابو بكر ممتازبك در زمان سلطان عبد المجيد خان و به سال ١٢٨٠ هجرى اين خط را عرضه كرد.

چاپ مصحفها نيز مانند كتابت خطى آن، در دوره‌هاى مختلف رو به كمال داشته است. نخستين بار در حدود سال ٩٥٠ هجرى مطابق ١٥٤٣ ميلادى، قرآن در بندقيه به چاپ رسيد، ولى پس از چاپ، مقامات كليسا به معدوم كردن آن دستور دادند. پس از آن در سال ١١٠٤ هجرى مطابق با ١٦٩٢ ميلادى هنكلمان‌[١] در شهر هامبورگ به چاپ قرآن همت گماشت. پس از وى، در سال ١١٠٨ هجرى مطابق با ١٦٩٦ ميلادى ماراكى‌[٢] در پادو[٣] به چاپ قرآن دست زد.

به سال ١٢٠٠ هجرى مطابق با ١٧٨٥ ميلادى، مولا عثمان در پطرزبورگ روسيه، قرآن را چاپ كرد و اين اولين چاپ اسلامى قرآن بود. نظير آن در قازان نيز به چاپ رسيد.

فلوگل‌[٤] نيز در سال ١٢٥٢ هجرى مطابق با ١٨٣٦ ميلادى در شهر ليپزيگ‌[٥] به چاپى مخصوص از قرآن دست زد. اين چاپ از قرآن، به علت املاى ساده آن با استقبال بى‌نظير اروپاييان روبه‌رو شد؛ اما مانند ديگر چاپهاى اروپايى، در جهان اسلام توفيقى به دست نياورد.

اولين دولت اسلامى كه به چاپ قرآن اقدام كرد و اقدام آن با موفقيت روبه‌رو شد، ايران بود. اين دولت اسلامى، دو چاپ سنگى زيبا و منقح از قرآن تهيه كرد كه در حجمى بزرگ و با ترجمه كه ذيل هر سطر نوشته شده بود و فهرستهاى متعدد همراه داشت. يكى از اين دو، به سال ١٢٤٣ هجرى مطابق با ١٨٢٧ ميلادى در تهران و ديگرى در سال ١٢٤٨ هجرى مطابق با ١٨٣٢ ميلادى در تبريز به چاپ رسيد. در اين زمان، در هند نيز قرآن چاپ و منتشر شد.

آنگاه از سال ١٢٩٤ هجرى مطابق با ١٨٧٧ ميلادى، تركيه عثمانى به چاپهاى مختلفى از قرآن در نهايت زيبايى و استوارى دست زد.

در سال ١٣٢٣ هجرى مطابق با ١٩٠٥ ميلادى، روسيه تزارى به چاپ قرآنى‌

[١] .Hincklemann

[٢] .Maracci

[٣] .Padoue

[٤] .Flugel

[٥] .Leipzig