تاريخ قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٢ - نظريههاى مبالغهآميز
بخوانند و به هركس كه به آنان پول مىدهد بياموزند و كسانى را كه مال و موقعيتى ندارند از آموختن آن محروم كنند؟
ابن خطيب اضافه مىكند كه بسيارى از اهل علم و ادب را ديده است كه به علت آشنا نبودن به اين رسم الخط عجيب و غريب و عدم شناخت اسلوبهاى قرائت، به نحوى كه نقل شده است، قرآن را به غلط قرائت و تلاوت مىكنند.[١]
با توجه به آنچه گذشت، ابن خطيب معتقد است كه بايد رسم الخط مصحف تصحيح شود و با خطى كه همه مردم به خواندن آن قادر هستند، نوشته شود و همه دانشمندان معاصر بر همين عقيدهاند و همه محققان، تبديل رسم الخط قديم را به رسم الخط كنونى جايز مىدانند؛ زيرا رسم الخط پيشين به امر پيامبر (ص) نبوده، بلكه روش نويسندگان آن روز بوده كه كتابت در مراحل بدوى و با اشكالات زياد بوده است.
اما امروز با پيشرفت روشهاى كتابت و تكميل آن كه خواندن را براى همگان آسان كرده است، چارهاى جز تغيير رسم الخط گذشته به رسم الخط كنونى كه همه بدان آشنا هستند و قرآن را در دسترس عامه مردم قرار مىدهد، نيست و اين امر موجب تحقق بخشيدن به منظورى است كه قرآن براى آن منظور، نازل شده و آن هدايت و راهنمايى همگان است براى هميشه.
در اين زمينه، قاضى محمد بن الطيب ابو بكر باقلانى (متوفاى ٤٠٣ ه) در كتاب خود الانتصار مىگويد: خداوند شكل و نحوه خاصى از كتابت و نوشتن را بر مردم واجب نكرده است و براى نوشتن قرآن و نويسندگان مصاحف، رسم الخط خاصى معين نشده كه موظف باشند بر طبق آن قرآن را ثبت كنند و از رسمى جز آن بپرهيزند؛ زيرا وجوب اين موضوع منوط به وجود مدرك و مأخذ است و در نصوص كتاب به مفهوم آن اشارهاى نشده است كه بايد كتابت، ثبت و ضبط قرآن به طريقهاى خاص و با خطى معين انجام گيرد و از آن تجاوز نشود. همچنين در سنت، چنين مطلبى وجود ندارد و اجماع امت نيز اين امر را واجب نشمرده و قياسات شرعى نيز بر چنين موضوعى دلالت ندارد. بلكه سنت دالّ بر آن است كه قرآن را مىتوان به هر شكلى كه آسانتر باشد، نوشت؛ زيرا پيامبر (ص) فقط به كتابت قرآن امر كرد و هيچ طريقه خاصّ و رسم الخط معينى را براى نوشتن آن، معين نكرد و هيچكس را از كتابت آن، نهى نفرمود و از همين رو خطوط مصحفها
[١] . الفرقان؛ ص ٦٣- ٨٦.