تاريخ قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٨ - سورههاى مورد اختلاف

سوره‌هاى مدنى (٢٨ سوره)

* زركشى سوره صف را بعد از سوره تحريم و قبل از سوره جمعه و برائت را قبل از مائده و مائده را آخرين سوره قرار داده است.

سوره‌هاى مورد اختلاف‌

آنچه در ترتيب سوره‌هاى مكى و مدنى عرضه شد، طبق روايت ابن عباس بوده است كه زركشى و طبرسى آن را نقل كرده‌اند و با روايت جابر بن زيد تصحيح و تكميل شده است. در عين حال در بيش از سى سوره اختلاف نظر هست كه آيا مكى است يا مدنى. در ذيل به آنها اشاره مى‌كنيم:

١. سوره فاتحه. مجاهد اين سوره را مدنى مى‌داند. در صورتى كه در سوره حجر، آيه ٨٧ كه مكى است آمده است: «وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ». سبع مثانى، اشاره به سوره حمد است. مولى امير المؤمنين (ع) مى‌فرمايد: سوره حمد از گنجى زير عرش در مكه نازل شد. حسين بن فضل‌[١] مى‌گويد: اين اشتباه بزرگى است كه مجاهد مرتكب شده؛ زيرا برخلاف اتفاق علما سخن گفته است.[٢]

٢. سوره نساء. نحّاس‌[٣] اين سوره را به دليل آيه ٥٨: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ‌

[١] . علّامه مفسر در زمان خود پيشواى همگان به شمار مى‌رفت. در نيشابور در خانه‌اى كه در سال ٢١٧ ابن طاهر براى او خريدارى كرده بود، فقه و قرآن تدريس مى‌نمود و مرجع فتواى مردم بود. در سال ٢٨٢ در سن ١٠٤ سالگى وفات يافت و قبر او مزار گرديد.

[٢] . الاتقان؛ ج ١، ص ١٣٠.

[٣] . ابو عمير عيسى بن محمد نحّاس( متوفاى ٢٥٦) از بزرگان علما و محدثين به شمار مى‌رفت.