تاريخ قرآن - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٢٩ - نظريههاى مبالغهآميز

سبك به حساب مى‌آورند، هرچند كه جمع باشد الف آن حذف مى‌شود، مانند «سعو فى آياتنا معاجزين»[١]؛ زيرا سعى در اينجا سعى باطل است و ثبوتى در عالم وجود ندارد.

- در آيه «كامثال اللّؤلؤ المكنون»[٢] الف بعد از همزه اضافه شده است تا بر سفيدى و جلاى آن نسبت به مرواريد غير مكنون و غير پوشيده در چيزى، دلالت داشته باشد و لذا در آيه‌ «كَأَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌ»[٣] الف اضافه نشده است.

- الف در «مائة» اضافه شده ولى در «فئه» نيامده است؛ زيرا «مائة» مشتمل بر كثرت از نظر دو مرتبه آحاد و عشرات است.

- در آيه‌ «وَ جِي‌ءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ»[٤] الف اضافه شده و به صورت «و جاى‌ء يومئذ» نوشته شده تا دليل بر آن باشد كه اين مجى‌ء و آمدن آشكار است.

- در «سأوريكم آياتى»[٥] واو، اضافه شده است تا بر آن دلالت كند كه عالم وجود در بالاترين مرتبه وضوح است.

- در آيه «و السّماء بنيناها بأييد»[٦] يا، اضافه شده است تا تفاوت آن را با «الايدى» كه جمع «يد» است، نشان دهد؛ زيرا منظور در آيه، يد به معناى دست نيست، بلكه منظور قوت و قدرتى است كه خداوند به وسيله آن، آسمان را بنا كرده است و اين قدرت و قوت براى ثبوت در وجود، سزاوارتر از «الايدى» جمع «يد» است و به همين مناسبت يا به آن اضافه شده است.

- واو از آيه‌ «سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ»[٧] ساقط شده براى اينكه در آن سرعت فعل و عمل است.

- واو از «وَ يَدْعُ الْإِنْسانُ بِالشَّرِّ»[٨] حذف شده تا بر آن دلالت كند كه انجام كار بد و شرّ براى انسان آسان است و در انجام آن، سرعت به كار مى‌برد، همچنان‌كه در انجام كار خير، سستى مى‌كند.

- در سوره بقره آيه ٢٤٧ كلمه‌ «بَسْطَةً» به سين و در آيه ٦٩ از سوره اعراف با صاد نوشته شده است؛ زيرا با سين به معناى سعه جزئى و با صاد به معنى سعه كلى است.[٩]

دكتر صبحى صالح در اين زمينه گفته است:

[١] . سبأ، ٥

[٢] . واقعه، ٢٣

[٣] . طور، ٢٤.

[٤] . فجر، ٢٣.

[٥] . انبياء، ٣٧.

[٦] . ذاريات، ٤٧.

[٧] . علق، ١٨.

[٨] . اسراء، ١١.

[٩] . رجوع كنيد به: البرهان؛ ج ١، ص ٣٨٠- ٤٣٠.