از اين جواب روشن شد كه نماز جماعت، داخل در عبادات است و بندگان، به هيچ وجه اجازه، دخالت در آن را ندارند، بلكه بايد در اجراى آن از دستورات شارع پيروى كنند به خلاف كارهايى چون روشن كردن چراغ مسجد كه از ماهيّت عبادت خارج است و انجام آن بدعت نيست.

امّا عدم صحّت اين ادّعا كه پيامبر اكرم (ص) دو يا چند شب به اقامه ى تراويح پرداختند و .... در سابق گذشت، مضافاً به اين كه با قول عمر: «نعمت البدعه» تناقض دارد؛ چون اين كلام، به صراحت بر عدم چنين چيزى قبل از آن تاريخ دلالت دارد و اگر كارى براى مدّتى ترك شود و دوباره از سر گرفته شود آن را «بدعت» نمى نامند.

٤- از ديگر تلاشها براى توجيه كلام عمر، تقسيم بدعتها بر حسب احكام خمسه است كه در ميان توجيهاتى كه شده بدترين و دورترين آنها از حقيقت و از روح شريعت اسلام است و شدّت پرا كنده گويى صاحبان اين تلاش را در قبال نماز تراويح و كلام عمر نشان مى دهد آنان مى گويند بدعت پنج نوع است:

١- بدعت حرام.

٢- بدعت مكروه.

٣- بدعت مباح.

٤- بدعت واجب.