حكمت نامه حضرت عبد العظيم الحسنى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٠٢ - شرح

اين تفسير از مسلمانى كه از امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام نيز نقل شده است، به روشنى نشان مى‌دهد كه رعايت حقوق مردم مسلمان و خوددارى از آزردن آنان، نخستين شرط مسلمانى است و انتخاب نام «مسلمان» براى پيروان اين آيين، به همين مناسبت است. بنا بر اين، مدّعيان اسلام، به ميزان رعايت حقوق ديگران، مسلمان اند و هر كس، به هر ميزان موجب آزار ديگران شود، به همان اندازه از اسلام فاصله گرفته است.

٢. در احاديث ديگرى، تأكيد شده كه آزردن ديگران، از ويژگى‌هاى انسان‌هاى پَست و شرور است‌[١] و مسلمان، كسى است كه آزارش حتّى به مورچه‌اى نمى‌رسد.[٢]

٣. در اسلام، هر گونه آزاررسانى، به دليل اين كه تجاوز به حقوق مردم است، مذموم و ممنوع شمرده شده است. از اين رو، هر كارى كه موجب رنجش خاطر ديگرى شود، مانند: شوخى آزار دهنده،[٣] سخن آزار دهنده،[٤] و حتّى عبادت آزار دهنده،[٥] از نظر اسلام، نكوهيده و مذموم است.

٤. خوددارى از آزار ديگران، نه تنها آثار و بركات فراوانى براى زندگى هميشگى انسان در آخرت دارد، بلكه موجب آسايش و آرامش او در دنيا مى‌گردد.[٦] از اين رو در حديثى از امام زين العابدين عليه السلام آمده كه مى‌فرمايد:

كَفُّ الأَذى‌ مِن كَمالِ العَقلِ، وَ فيهِ راحَةُ البَدَنِ عاجِلًا وَ آجِلًا.[٧]

آزار نرساندن، از كمال خِرَد است و در دنيا و آخرت، مايه راحتى تن است.

[١]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث: ج ٢ ص ٤٩٧( آزاررسانى، عادت بَدان است).

[٢]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث: ج ٢ ص ٥٠٣ ح ٢٥.

[٣]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث: ج ٢ ص ٥١٣( شوخى آزار دهنده).

[٤]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث: ج ٢ ص ٥١٥( سخن آزار دهنده).

[٥]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث: ج ٢ ص ٥١٩( عبادت آزار دهنده).

[٦]. ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث: ج ٢ ص ٥٠٥( بركات آزار نرساندن).

[٧]. دانش‌نامه قرآن و حديث: ج ٣ ص ٢٦ ح ١٢٨٣.