حكمت نامه حضرت عبد العظيم الحسنى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥٥ - شرح

سرنوشت افراد و جوامع تبهكار، براى آن كه انسان به سرنوشت آنان گرفتار نشود، ضرورى است.

٢. سنّت الهى و قانون تكوينى حاكم بر تاريخ، غير قابل تغيير است. از اين رو، ظلم، فساد، گناه و تبهكارى، عاقبتى جز هلاكت و تباهى ندارد.

٣. انسان‌هاى تبهكار، روزى پشيمان خواهند شد و چه بسا وقتى پشيمان شوند كه پشيمانى براى آنها سودى ندارد.[١]

٤. افراد دورانديش، كمتر دچار غم و اندوه، پريشانى و ضعف اعصاب مى‌شوند، و هر چه عقل تدبيرشان در زندگى بيشتر باشد، مشكلات آنها كمتر خواهد بود. از اين رو در حديثى آمده است:

أعْقَلُ النّاسِ أنْظَرُهُم فى العَواقِبِ.[٢]

خردمندترين مردم، عاقبت‌انديش‌ترين آنهاست.

٥. دورانديشى، به قدرى در سعادت مادّى و معنوى انسان مؤثّر است كه وقتى شخصى از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ره‌نمودى براى زندگى خواست، بر اساس روايت كلينى، ايشان براى توجّه دادن به اهمّيت و نقش اين ره‌نمود در زندگى، سه بار از او پرسيد:

«اگر سفارشى كنم، انجام مى‌دهى؟» و وقتى وى در بار سوم پاسخ مثبت داد، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:

إذا أنتَ هَمَمْتَ بأمْرٍ فتَدبَّرْ عاقِبَتَهُ، فإنْ يَكُنْ رُشْداً فأمْضِهِ، وإنْ يَكُنْ غَيّاً فانْتَهِ عَنهُ.[٣]

هر گاه خواستى كارى كنى، در عاقبت آن بينديش. اگر كار درستى بود، آن را انجام بده و اگر نادرست و گم‌راه كننده بود، از آن خوددارى كن.

[١]. در آيات فراوانى به اين معنا اشاره شده است، مانند:\i وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى‌ يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا\E( فرقان: آيه ٢٧) و\i يَوْمَ لا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ\E( غافر: آيه ٥٢).

[٢]. غرر الحكم: ح ٣٣٦٧.

[٣]. الكافى: ج ٨ ص ١٥٠ ح ١٣٠.