حكمت نامه حضرت عبد العظيم الحسنى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٤٧ - شرح

اين پرسش، نشان مى‌دهد كه عَمرو در باره جايگاه علمى امام عليه السلام، چيزهايى شنيده بوده؛ ولى از آن، آگاهى كاملى نداشته و تصوّر مى‌كرده كه امام مانند خودش بر اساس نظريات شخصى، اظهار نظر مى‌كند. او در واقع مى‌خواست امام را امتحان كند. از اين رو، وقتى امام عليه السلام پاسخ وى را با استناد به آيات قرآن داد، چنان تحت تأثير ايشان قرار گرفت كه بى‌اختيار، بلند بلند گريه كرد و گفت: هلاك گشت كسى كه [در باره دين‌] از نزد خود اظهار نظر كند و با شما در فضيلت دانش، دشمنى نمايد!

٢. شمارى از آيات قرآن، دلالت دارند بر اين كه گناهان، دو دسته اند: دسته اوّل:

گناهانى كه قرآن از آنها با «كبائر» تعبير كرده، مانند: كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ‌[١] و يا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ‌[٢] و دسته دوم: گناهانى كه قرآن آنها را «لَمَم» و يا «سيئة» ناميده است‌[٣] و مقصود، گناهانى هستند كه نسبت به دسته اوّل از اهمّيت كمترى برخوردارند، هر چند فى نفسه، آنها نيز كارهايى ناپسند هستند و خداوند متعال از آنها نهى كرده است.

٣. تعداد گناهان كبيره در احاديث، گوناگون بيان شده است: پنج، هفت، نُه، و در حديثى كه در متن آمده، هجده و در شمارى از احاديث، بيش از اينها.[٤] اين احاديث، در واقع با هم اختلافى ندارند؛ زيرا احاديثى كه عدد در آنها ذكر نشده- مثل حديثى كه در متن آمد-، هر يك به بخشى از گناهان كبيره اشاره دارند. همچنين احاديثى كه عدد خاصّى در آنها آمده، ممكن است ذكر عدد در آنها، اشاره به مراتب خطر گناهان كبيره باشد، اين كه خطرناك‌ترين آنها پنج گناه، پس از آنها هفت، و پس از آنها نُه گناه است.

٤. امام خمينى قدس سره در تبيين معيار تشخيص گناهان كبيره مى‌فرمايد:

گناهان كبيره، هر معصيتى است كه نسبت به آن، وعده به آتش يا عقاب داده شده، يا با شدّت و عظمت از آن ياد شده است، يا دليلى دلالت مى‌كند كه آن گناه از

[١].\i« الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ»\E( نجم: آيه ٣٢).

[٢].\i« إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ»\E( نساء: آيه ٣١).

[٣]. ر. ك: نجم: آيه ٣٢ و نساء: آيه ٣١.

[٤]. وسائل الشيعة: ج ١٥ ص ٣١٨« باب تعيين الكبائر التى يجب اجتنابها».