حكمت نامه حضرت عبد العظيم الحسنى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤٢ - شرح

بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ‌[١].[٢]

ترجمه حديث ٤٤

حضرت عبد العظيم عليه السلام: به امام جواد عليه السلام گفتم: اى فرزند پيامبر خدا! از پدرانت براى من حديثى روايت فرما ....

فرمود: «پدرم از جدّم، از پدرانش نقل نمود كه امير مؤمنان عليه السلام فرمود: ارزش هر انسان به اندازه‌اى است كه نيك مى‌داند (/ نيك انجام مى‌دهد)».

ترجمه حديث ٤٥

حضرت عبد العظيم عليه السلام- به نقل از امام جواد، از پدرانش عليهم السلام-: على بن ابى طالب عليه السلام فرمود: «چهار سخن گفته‌ام كه خداوند، مرا در قرآن تأييد فرموده است .... من گفته‌ام:

ارزش هر انسان به اندازه دانش و هنر اوست. و خداوند در داستان طالوت مى‌فرمايد:

در حقيقت، خدا او را بر شما برترى داده و او را در دانش و نيروى بدن بر شما برترى بخشيده است».

شرح‌

بزرگان علم و ادب در تبيين اهمّيت و ارزش اين حديث، فراوان سخن گفته‌اند.

خليل بن احمد فراهيدى مى‌گويد:

أحَثُّ كَلِمَةٍ فى طَلَبِ العِلمِ.[٣]

اين سخن، تشويق كننده‌ترين كلام، در تحصيل علم است.

سيّد رضى مى‌گويد:

و هذِهِ الكَلِمةُ الّتى لا تُصابُ لَها قيمةٌ، و لا توزَنُ بِها حِكمةٌ، و لا تُقرَنُ إلَيها كَلِمَةٌ.[٤]

اين، سخنى است كه نمى‌توان ارزشى براى آن تعيين كرد و حكمتى را هم‌وزن آن‌

[١]. البقرة: ٢٤٧.

[٢]. الأمالى، طوسى: ص ٤٩٤ ح ١٠٨٢، بحار الأنوار: ج ١ ص ١٦٥ ح ٥.

[٣]. بحار الأنوار: ج ١ ص ١٦٦.

[٤]. نهج البلاغة، ذيل حكمت ٨١.