مسئلۀ حجاب ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٨ - ادلّه موافق

پوشانیدن سر واجب نیست. لذا سؤال را مخصوص زنهای آزاد قرار داده است.) در پاسخ فرمود: نه، خواجگان بر دختران پدرم امام موسی بن جعفر علیه السلام وارد میشدند و آنها هم روسری نداشتند.

پرسیدم آیا آن خواجگان آزاد بودند یا برده؟ فرمود آزاد نبودند. پرسیدم اگر آزاد باشند باید سرها را از ایشان بپوشند؟ فرمود: نه.

در اینکه آیا خواجه و برده به زن محرم است یا نه، در تفسیر آیات بحث کردیم.

اکثر فقها میگویند محرم نیست ولی در هر حال دلالت این روایات- و روایات زیاد دیگر در این مورد با همه اختلافی که از سایر جهات دارند و در کافی و وسائل و سایر کتب حدیث مذکور است- بر اینکه استثنای چهره مفروغٌ عنه و مسلّم به شمار میرفته قابل تشکیک نیست.

د. در مورد زنان اهل ذمّه [١]:

السَّکونی عَنْ ابی عَبْدِاللَّهِ علیه السلام قال: قالَ رَسولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله: لا حُرْمَةَ لِنِساءِ اهْلِ الذِّمَّةِ انْ ینْظَرَ الی شُعورِهِنَّ وَ ایدیهِنَ [٢].

سکونی (از اهل تسنن است و از حضرت صادق زیاد روایت دارد و مورد قبول و اعتماد علمای شیعه است) از امام صادق نقل کرده است که فرمود: پیغمبر فرمود:

حرام نیست که به موها و دستهای زنان اهل ذمّه نظر بشود.

ابُوالْبَخْتَری عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ ابیهِ عَنْ عَلی بْنِ ابی طالِبٍ علیه السلام: لابَأْسَ

مسئلۀ حجاب، ص: ١٧٩

بِالنَّظَرِ الی رُؤوسِ النِّساءِ مِنْ اهْلِ الذِّمَّةِ [٣].

علی علیه السلام فرمود: نگاه به سر زنان اهل ذمّه جایز است.

در این مسأله که نظر به زنان اهل کتاب جایز است فقها و مجتهدین متفق میباشند.

الّا اینکه جمعی از فقها قیدی را اضافه کردهاند و آن این است که باید به مقداری که در زمان پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله بین خود اهل ذمّه متداول بوده است اکتفا کرد، یعنی باید دید چه مقدار را در آن زمانها نمیپوشانیدهاند، نگاه کردن به همان مقدار جایز است

(آن هم بدون تلذّذ و ریبه) و اما این اندازه که در این زمانها برهنه شدهاند نگاه به آن جایز نیست.

ولی عقیده دیگران این است: هر اندازه از بدن آنها که معمولًا خودشان در ملأ عام نمیپوشند نظر به آن مانعی ندارد هرچند در زمان پیغمبر اکرم کمتر از آن را باز میگذاشتهاند.

ه. در مورد زنان بیابان نشین:

عَبّادُ بْنُ صُهَیبٍ: سَمِعْتُ ابا عَبْدِاللَّهِ علیه السلام یقولُ: لا بَأْسَ بِالنَّظَرِ الی رُؤوسِ نِساءِ اهْلِ تِهامَةَ وَالْاعْرابِ وَ اهْلِ السَّوادِ وَالْعُلوجِ لِانَّهُمْ اذا نُهوا لا ینْتَهونَ [١].

حضرت صادق علیه السلام فرمود: نگاه کردن به سر زنان تهامه، بادیه نشینان، دهاتیهای حومه [٢] و علجها (غیرعربهای بیسواد که در

______________________________
(٢). همان