مسئلۀ حجاب ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٤ - استیذان
میشوید.
آیه بعد میفرماید: «قُلْ لِلْمُؤْمِنینَ یغُضّوا مِنْ أبْصارِهِمْ وَ یحْفَظوا فُروجَهُمْ ...» یعنی بگو به مردان مؤمن که دیدههای خود را بخوابانند و عورت خویش را حفظ کنند ...
عین و بصر.
در این آیه کلمه «ابصار» که جمع بَصَر است به کار رفته است.
فرق است بین کلمه «بصر» و کلمه «عین»، همان طوری که در فارسی هم فرق است بین کلمه «دیده» و کلمه «چشم». «عین» که فارسی آن «چشم» است نام عضو مخصوص و معهود است با قطع نظر از کار آن، ولی کلمه «بصر» و همچنین فارسی آن «دیده» از آن جهت به چشم اطلاق میشود که کار مخصوص «دیدن» (ابصار) از آن سر میزند. لذا این دو کلمه اگرچه اسم یک عضو میباشد ولی مورد استعمال آنها تفاوت دارد.
وقتی که یک شاعر میخواهد تناسب و زیبایی چشم معشوق را توصیف کند و نظر به عمل دیدن ندارد لفظ «چشم» را به کار میبرد. در این مورد استعمال لفظ «دیده» صحیح نیست زیرا در اینجا عنایت به خود چشم است، به درشتی و ریزی و مشکی یا میشی یا خماری بودن آن است، مثل اینکه شاعر میگوید:
دو چشم مست تو خوش میکشند ناز از هم | نمیکنند دو بد مست احتراز از هم | |