غریزه جنسی دو جنبه دارد: جنبه جسمانی و جنبه روحی. از جنبه جسمی محدود است. از این نظر یک زن یا دو زن برای اشباع مرد کافی است، ولی از نظر تنوع طلبی و عطش روحیای که در این ناحیه ممکن است به وجود آید شکل دیگری دارد.

قبلًا اشاره کردیم که حالت روحی مربوط به این موضوع دو نوع است: یکی آن است که به اصطلاح «عشق» نامیده میشود و همان چیزی است که در میان فلاسفه و مخصوصاً فلاسفه الهی مطرح است که آیا ریشه و هدف عشق واقعی، جسمی و جنسی است و یا ریشه و هدف دیگری دارد که صد در صد روحی است و یا شقّ سومی در کار است و آن اینکه از لحاظ ریشه جنسی است ولی بعد حالت معنوی پیدا میکند و متوجه هدفهای غیرجنسی میگردد؟.

این عطش روحی فعلًا محل بحث ما نیست. این نوع از عطش همیشه جنبه فردی و شخصی دارد یعنی به موضوع خاص و شخص خاص تعلق میگیرد و رابطه او را با غیر او قطع میکند. این نوع از عطش در زمینه محدودیتها و محرومیتها به وجود میآید.

نوع دیگر عطش روحی آن است که به صورت حرص و آز درمیآید که از شوؤن حس تملک است ویا آمیختهای است از دو غریزه پایان ناپذیر: شهوت جنسی و حس تملک. آن همان است که در صاحبان حرمسراهای قدیم و در اغلب پولداران و غیرپولداران عصر ما وجود دارد. این نوع از عطش تمایل به تنوع دارد. از یکی سیر میشود و متوجه دیگری میگردد. در عین اینکه دهها نفر در اختیار دارد در بند دههانفر دیگر است و همین نوع از عطش است که در زمینه بیبند و باریها و معاشرتهای به اصطلاح آزاد به وجود میآید. این نوع از عطش است که «هوس» نامیده میشود.

همانطور که در گذشته گفتیم عشق، عمیق و متمرکز کننده نیروها و تقویت کننده نیروی تخیل و یگانه پرست است و اما هوس، سطحی و