محمدبن شهاب زهرى نخست يكى از نزديكان و شاگردان امام سجاد ( ع ) بوده است يعنى از كسانى است كه علومى را از امام فرا گرفته و احاديثى را نيز از امام سجاد نقل كرده است , ولى تدريجا به خاطر جرأتى كه داشته به دستگاه خلافت نزديك ميشود و در خدمت اين دستگاه قرار مى گيرد , و از زمره علماء و محدثينى در مى آيد كه ائمه ( ع ) در مقابل آنها قرار مى گرفتند .

براى اينكه بيشتر به وضع محمدبن شهاب زهرى آشنا شويم چند حديث درباره او نقل مى كنيم .

يكى از آن احاديث , اين است كه وى مى گويد :

[ ( كنا نكره كتابة العلم حتى اكرهنأ عليه هؤلاء الامراء فراينا ان لايمنعه احد من المسلمين [٢]

در آغاز ما از نگارش دانش خشنود نبوديم تا اينكه اميران و حكمرانان ما را وادار به نوشتن آنچه از دانش مى دانستيم نمودند تا بصورت كتاب در آيد . سپس ما چنين انديشيديم كه هيچ مسلمانى را از اين كار منع نكنند و همواره علم و دانش نوشته شود . از اين سخن چنين بر مى آيد كه تا آن وقت , بين اين دسته از محدثين معمول نبوده كه آنچه را از احاديث مى دانند بنويسند , همچنين به روشنى مشخص ميشود كه محمد بن شهاب زهرى در خدمت امرا بوده و آنها او را وادار به نگارش احاديث به ميل

[١]گاهى محمد بن مسلم زهرى نيز به او مى گويند يعنى اسم پدر او گاهى شهاب و گاهى مسلم ذكر مى شود و احتمالا يكى اسم پدرش و ديگرى لقب پدرش مى باشد .

[٢]طبقات . ابن سعد , ج ٢ , صفحه ١٣٥ و ١٣٦