مباحثي از اصول فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٧٨ - الف) تقسيمات عام
و ادات جمع و مانند اينها براى رساندن عموم استعمال مى شود . مثلا : ﴿ ان الله على كل شىء قدير]( [١] چنانچه ديده مى شود با آمدن كلمه كل , ترديدى باقى نمى ماند كه قدرت خدا , كه حكم جمله است , بر كليه مصاديق شىء سرايت دارد و آن را در بر مى گيرد . در مقررات موضوعه نيز مثالهاى فراوانى مى توان يافت , مثلا : هيچ سند عادى در مورد مال غير منقول كه قانونا مى بايست به ثبت برسد و نرسيده در محكمه مسموع نيست كلمه هيچ در جمله بالا علامت عموم است . يعنى حكم غير مسموع بودن را بر كليه مصاديق سند عادى شامل مى سازد .
تذكر اين نكته لازم بنظر مى رسد كه عام ممكن است حالت ايجاب و يا سلب داشته باشد . مثلا وقتى مى گوئيم همه دانشمندان را احترام كنيد , از سياق و مفهوم جمله پيدا است كه حكم , ايجابى است و مطابق و متناسب با حكم , كلمه عموم نيز ايجاب را مى رساند . ولى در جمله هيچ سند عادى قابل اجرا نيست , حكم , سلبى و هيچ نيز رساننده حالت سلب و نفى است .
الف ) تقسيمات عام :
عام بر سه قسم است : ١ عام افرادى يا استغراقى ٢ عام مجموعى ٣ عام بدلى .
[١]) قرآن مجيد سوره بقره آيه ٢٠
[٢]) ماده ٤٨ قانون ثبت اسناد و املاك