مباحثي از اصول فقه - محقق داماد، سيد مصطفى - الصفحة ٦٧ - الف ) واجب مشروط و واجب مطلق
١١ اقسام واجب :
واجب به اعتبارات مختلف به اقسام متعددى تقسيم مى گردد . در بحث دلالت امر بر وجوب به اقسامى از آن از قبيل واجب عينى و كفائى , واجب تعيينى و تخبيرى و واجب توصلى و تعبدى اشاره كرديم . در اين مبحث , تقسيمات ديگرى از واجب را مورد بررسى قرار مى دهيم :
الف ) واجب مشروط و واجب مطلق هرگاه وجوب مشروط به شرطى باشد , واجب را مشروط مى گويند . مثلا خداوند مى فرمايد[ : ( بر كسانيكه مستطيع مى شوند , واجب است كه حج بجا آورند]( . در اينجا وجوب حج , مشروط به حصول استطاعت است . در جاى ديگر خداوند مى فرمايد[ : ( نماز بگذاريد]( . در اينجا هيچ شرطى براى نماز ذكر نشده است . و نماز يك واجب مطلق است , از جهت اينكه در اين كلام خداوند شرط بيرونى نيست و وجوب , مشروط نگرديده است .
ولى آيا نماز واقعا مشروط به هيچ شرطى نيست ؟ در عرف متداول مى گويند شرط نماز مثلا وضو و طهارت است , بايد توجه داشت كه در اينجا وجوب شرط ندارد بلكه به اصطلاح اصوليين وجود يعنى متعلق وجوب و چيزى كه به منصه عمل مىآيد , شرط دارد .