مرگ مغزى - ستوده، حميد - الصفحة ٦٢ - 4 مرگ مغزى و اوتانازى
«قتل از روى ترحم» يا «اوتانازى»، به دو صورت فعال و انفعالى انجام مىگيرد. اوتانازى فعال عبارت است از انجام دادن اقداماتى عمدى وايجابى كه براى مرگ بيمار صورت مىگيرد؛ مانند تزريق آمپول مهلك كلريد پتاسيم. از سوى ديگر اوتانازى انفعالى عبارت از حالتى سلبى است كه پزشك، از ابتدا درمان را شروع نمىكند و يا از مداخله در امر درمان بيمار خود دارى كرده و هرگونه معالجهاى را كه كمك به حيات بيمار مىكند، متوقف ساخته و منتظر مىماند كه تا بيمار، به طور طبيعى بر اثر ابتلا به دردى كه بدان مبتلا بود، جان خود را از دست بدهد.
از سوى ديگر، اينكه اوتانازى با تصميم چه كسى صورت بگيرد، به دو قسم مىگردد: اگر بيمار صلاحيت تصميم گيرى داشته باشد و خود در مورد مرگ خود تصميم بگيرد، اوتانازى داوطلبانه است و اگر فرد ديگرى (خانواده، گروه پزشكى يا شخص ثالث) براى مرگ او تصميم بگيرد، اوتانازى غير داوطلبانه شمرده مىشود. بنابراين مىتوان اوتانازى را به چهار نوع، تقسيم كرد: فعال داوطلبانه، غير فعال يا انفعالى داوطلبانه، فعال غير داوطلبانه و غير فعال غير داوطلبانه. [١] كه از نظر فقهى تمامى موارد، به ويژه نوع فعال آن حرام بوده و چه بسا سبب قصاص يا ديه گردد.
به باور برخى از نويسندگان، مرگ مغزى در دسته سوم و چهارم قرار دارد؛ [٢] يعنى بيمارانى كه خود توانايى تصميمگيرى نداشته و ديگران بايد درباره آنها اظهارنظر نمايند وسرانجام با اقدامات ايجابى يا سلبى به زندگى آنان خاتمه دهند.
چنين مىنمايد كه در اين مسئله بايد قائل به تفصيل بود؛ چه اينكه اگر مراد از مرگ مغزى، حيات نباتى يا حالت كما باشد كه يكى از مراحل حيات انسانى
[١]. رك: مسعود مظاهرى تهرانى، پيشين، ص ٣٩- ٣٦.
[٢]. عادل ساريخانى، پيشين، ص ٧٠- ٦٩.