سجده بر تربت - حسينى نسب، سيّدرضا - الصفحة ٦٦
٣. گروهى از اصحاب اماميّه چنين نقل كرده اند:
«به امام ابى جعفر(باقر(عليه السلام)) گفتيم: اگر در سرزمينى سرد كه در آن برف و يخ مى باشد بوديم، آيا مى توانيم بر آن سجده كنيم؟ فرمود: نه، ولى چيزى مانند پنبه يا كتان، بين آن و پيشانى خود قرار مده».[١]
بنابراين، رواياتى كه در برابر انبوه ادله گذشته به صورت مطلق در اين زمينه رسيده است ـ به مقتضاى قواعد علم اصول الفقه ـ بر احاديث مقيد به حالت اضطرار، حمل مى گردد.
نتيجه
از مجموعه احاديث ياد شده، دو نكته ذيل به روشنى معلوم مى گردد:
١. در حـالت اختيـار و امكان دستـرسى بــه اجـزاء زمين، مـانند خـاك، سنگ، سنگريـزه و رستنـى هاى آن (مگـر خـوردنى ها و پوشيدنى)، و در صورت فقدان عذر موجّه (مانند سـرما و گرماى شديد)، بايد بر زمين و روييدنى هاى ياد شده سجـده نمود.
٢. تنهـا در صـورت وجـود عـذر موجّه وحالت اضطرارى(مانند سرماى شديد و گـرماى طاقت فرسا و يا فقدان اجزاء زمين) مى توان بر گوشه لبـاس و پارچه سجده كرد. و اين نكته، موضوعى است كه در روايات دو گروه شيعه و سنّى به چشم مى خورد.
[١] همان مدرك، حديث٧:«قلت لأبى جعفر(عليه السلام): انّا نكون بأرض باردة يكون فيها الثلج أفنسجد عليه؟ قال: لا، ولكن اجعل بينك وبينه شيئاً قطناً أو كتاناً».