مرگ جاهلى؛يعنى،مردن بدون شناخت خدا و رسول او صلّى اللّه عليه و اله و سلم.كسى كه امام زمان خود را نشناسد،در واقع از گمراهى زمان جاهليت-كه خدا و پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم را نمى‌شناختند-خارج نشده است.بنابراين،اگر معرفت خدا و رسول او،به معرفت امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف منتهى نشود،فايده‌اى براى انسان نخواهد داشت و او را دين‌دار نمى‌كند.

شخصى از امام صادق عليه السّلام پرسيد:منظور از جاهليت،جهل مطلق و نسبت به همه چيز است يا فقط نشناختن امام است؟آن حضرت فرمود:«جاهلية كفر و نفاق و ضلال»؛ [١]«منظور،جاهليت كفر و نفاق و گمراهى است».

پس نتيجۀ عدم شناخت امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف،كفر و نفاق و گمراهى است.البته ممكن است نشناختن، در اثر عدم معرفى امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف از سوى خدا باشد(بدون كوتاهى خود شخص).اين حالت «ضلال»ناميده مى‌شود و مرادف با«استضعاف»است.در اين حالت،شخص مقصر نيست؛ولى به‌هرحال از هدايت الهى و دين‌دارى محروم گشته است.حالت كفر و نفاق مربوط به شخصى است كه برايش معرفى الهى صورت گرفته؛ولى او در پذيرفتن آن كوتاهى كرده است.اين دو حالت دارد:يا انكار و عدم تسليم خود را به صراحت ابراز مى‌دارد كه كفر ناميده مى‌شود و يا آن را مخفى مى‌دارد كه«نفاق»است.در هر سه صورت،شخص از مسير عبوديت خداوند،دور افتاده و عاقبت به خير نيست.

پس شناخت و پيروى از اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السّلام،نه از باب تعبّد؛بلكه به حكم عقل انسان است.چرا كه انسان خداشناس راهى به سوى خدا ندارد؛مگر از طريقى كه خود خداوند قرار داده است.جز از اين راه،نمى‌تواند از رضا و خشم الهى آگاه شود.مراجعه مردم به ائمه اطهار عليهم السّلام، از باب مراجعه نادان به دانا است.اين يك حكم عقلى است؛همچنان‌كه عاقل در امور مادّى و دنيوى خود،به دانا و متخصص آن مراجعه مى‌كند،در امور معنوى و غيرمادى نيز عقل همين گونه حكم مى‌كند. [٢]

[١] .محمد بن يعقوب كلينى،كافى،١،ص ٣٧٧.

[٢] .سيد محمد بنى هاشمى،معرفت امام عصر عليه السّلام،ص ١١١.