اين كتاب ارزشمند،اثرى گران‌سنگ از شيخ ابو جعفر،محمد بن يعقوب كلينى رازى رحمه اللّه(م ٣٢٩ ق)،از برجسته‌ترين علماى شيعه در نيمۀ دوم قرن سوم و آغاز قرن چهارم هجرى است.

كلينى با سفر به شهرها و سرزمين‌هاى اسلامى و ارتباط با راويان احاديث و دستيابى به اصول چهارصدگانه شيعه [١]و ارتباط با نواب خاص امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف،مجموعه‌اى ارزشمند و كتابى معتبر و جامع به نگارش درآورده است.

محمد بن يعقوب كلينى نام‌آورترين و بلندآوازه‌ترين انديشمند عصر خود بود؛دورانى كه اوج تلاش محدثان و دانشمندان بزرگ و حتى نواب خاص حضرت بود.با اينكه اين چهار تن از فقها و محدثان بزرگ شيعه بودند و شيعيان آنها را به جلالت قدر مى‌شناختند؛اما كلينى مشهورترين شخصيتى بود كه در آن زمان،ميان شيعه و سنّى با احترام مى‌زيست و به‌طور آشكار،به ترويج مذهب حق و نشر فضايل اهل بيت عليهم السّلام همت مى‌گماشت.

كتاب كافى از قديمى‌ترين و معتبرترين كتاب‌هاى روايى شيعه و نگاشته شده در عصر غيبت صغرا است.اين كتاب در طول بيش از هزار سال،پيوسته مورد توجه و عنايت خاص دانشمندان و فقهاى شيعه قرار داشته است و آنان در منابع مهم روايى و تأليفات ارزشمند خود، به آن استناد كرده‌اند.

شيخ مفيد رحمه اللّه كافى را چنين معرفى كرده است:«الكافى هو من اجلّ كتب الشيعة و اكثرها فائدة»؛ [٢]«كافى از برجسته‌ترين كتاب‌هاى شيعه و پرفايده‌ترين آنها است».

شهيد اول،محمد مكى درباره اين كتاب نوشته است:«كتاب كافى،كتابى روايى است كه تاكنون اصحاب و علماى شيعه مانند آن را ننگاشته‌اند». [٣]

[١] .اين مجموعه به اصول اربعمائة شهرت دارد،يعنى،چهارصد اصل.اصول نوعى كتاب است جامع مقدارى حديث از معصومين عليهم السّلام و علماى حديث كه نوعا مى‌گويند«له اصل»،يعنى احاديث كتاب را مؤلف از امام عليه السّلام شنيده است يا اينكه از راوى امام استماع كرده است و از آن جهت چنين كتابى را اصل مى‌گويند كه از كتاب ديگر گرفته نشده است.ظاهرا اصول تا زمان امام عسكرى عليه السّلام نوشته شده و گرچه تاريخ تصنيف اين كتب به‌طور قطع مسلم نيست ولى تاليف بيشتر آنها در زمان امام صادق عليه السّلام بوده است.

[٢] .شيخ مفيد رحمه اللّه،تصحيح الاعتقاد،ص ٦٨.

[٣] .علامه مجلسى رحمه اللّه،بحار الانوار،ج ١٠٤،ص ١٨٨.