درسنامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ١٦٨ - بررسى روايات دسته نخست

ستمگران و حكومت‌ها را مى‌ديد و مى‌دانست مدتى بايد در زندان به سر برد.او مى‌دانست كه بايد براى حفظ خود و فرزند گرامى‌اش،نقشه‌هايى بينديشد،تا حاكمان وقت،ندانند صاحب كدام نام را بايد زندانى كنند و حامل نور مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف كدام است.بر اين اساس هرروز نامى تازه براى خود مى‌نهاد و در خانوادۀ امام عليه السّلام او را به اين نام‌ها مى‌خواندند تا دشمنان خيال كنند كه اين نام‌هاى مختلف،مربوط به چند نفر است و نفهمند اين اسامى،همه مربوط به يك نفر است. [١]

سرگذشت مادر حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

اگرچه از سرگذشت مادر حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف سخن صريح و روشنى در دست نيست؛اما طبق قول مشهور-كه از برخى روايات به دست مى‌آيد-ايشان كنيزى بود كه در جنگ اسير شد و پس از آن به خانواده گرامى امام عسكرى عليه السّلام پيوست.

در مجموع مى‌توان روايات مربوط به مادر مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف را به چهار دسته تقسيم كرد:

١.رواياتى كه آن بانوى بزرگوار را شاهزاده‌اى رومى معرفى كرده است.

٢.رواياتى كه آن بانوى بزرگ را تربيت شدۀ خانه حكيمه خاتون دانسته است.

٣.روايتى كه علاوه بر تربيت ايشان،ولادت آن بانوى بزرگ را نيز در خانه حكيمه ذكر كرده است. [٢]

٤.رواياتى كه مادر حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف را بانويى سياه‌پوست دانسته است.

بررسى روايات دسته نخست:

يكى از روايت‌هاى مشهور،حكايت از آن دارد كه مادر امام مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف،شاهزاده‌اى رومى است كه اعجازگونه،به بيت شريف امام عسكرى عليه السّلام راه يافته است.شيخ صدوق در داستان مفصلى،حكايت مادر حضرت مهدى عليه السّلام را اين‌گونه نقل كرده است:

بشر بن سليمان نخّاس گفت:من از فرزندان ابو ايوب انصارى و يكى از مواليان امام هادى