خدا تو را بيشتر ارج مي‌نهد؟! اما دشمني نفس انسان به علت آن است كه انسان اجازه نمي‌دهد او به خواسته‌اش برسد. در اينجا خواسته‌های نفسانی و شیطانی با خواسته‌های عقلانی و الهی انسان تضاد پيدا مي‌کند.

موارد مذکور، در عرصة فردي مطرح بود و شيطان و نفس، دشمني خود را با افراد با چنين انگيزه‌هايي دنبال مي‌كنند. در محیط اجتماعی هم، همان دو عامل روانی، كه ذكر شد، منشأ دشمنی در ميان افراد می‌شود؛ یعنی برخي به دليل آنکه خداوند متعال به كساني فضيلت‌هايي إعطا کرده است، حسد مي‌ورزند:

أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَي مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنَآ آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُم مُّلْكًا عَظِيمًا؛[١] يا اينكه به مردم بر آنچه خدا از فضلش به آنان بخشيده، حسد مي‌ورزند؟! ما به آل ابراهيم كتاب و حكمت داديم و حكومت عظيمي در اختيار آنها قرار داديم».

خداوند به هرکس صلاح بداند، چیزهایی می‌دهد که به دیگران نمی‌دهد؛ به انبیا نبوت داده است؛ اما چون ديگران شايستگي نداشتند، به آنها نداده است. همچنين خداوند به سبب مصالح و حکمت‌هایی به کسانی ثروت، زيبايي و امتيازات ديگري می‌دهد و به دیگران نمی‌دهد؛ اين امر منشأ حسد می‌شود. گاهي هم تضاد در منافع مي‌تواند منشأ دشمني شود؛ گاهي دو تاجر، با يكدیگر دشمني می‌کنند؛ برای اینکه نفع بیشتری ببرند.

[١] نساء (٤)، ٥٤.