گام دوم در مقابله با ترفندهاي دشمنان، شناسايي کارگزاران و عناصر نفوذي دشمن در داخل جامعة اسلامي است. هم تجربه‌ها در طول تاريخ و هم تجربه‏هاي دوران‏ اخير در كشورها نشان مي‌دهد كه دشمن خارجي بدون ارتباط با عوامل داخلي موفقيتي نخواهد داشت. در صدر اسلام هم دشمنان اسلام از چنين ترفندهايي استفاده مي‌كردند: وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ؛[١] «و در ميان شما افرادي هستند كه به سخنان آنها كاملاً گوش فرا مي‌دهند». در اين آية شريفه، قرآن كريم به مسلمانان هشدار مي‌دهد كه دشمن در ميان شما افراد چندچهره و خبرچين را گمارده تا اسرارتان را به دشمنان خارجي و بيگانه اطلاع دهند؛ اينان در ظاهر، اظهار ايمان، همراهي و همگامي مي‏كنند، اما در دل، دشمن سرسخت شما هستند. يكي از بزرگ‌ترين بلاهايي كه هم خود رسول خداصلی الله علیه و آله و هم اميرالمؤمنين علیه السلام گرفتار آن بودند، وجود چنين افراد منافقي در جامعة اسلامي بود كه مردم ساده‌دل آنها را خودي تلقي مي‏كردند؛ اما در همان زمان هم كساني بودند كه با فراستي كه داشتند، به ماهيت چنين كساني پي برده بودند و آنها را دشمنان خطرناكي مي‌دانستند كه خطرشان از دشمنان خارجي هم بيشتر است.

در فرمايش‌هاي اميرالمؤمنين علیه السلام خطر کارگزاران داخلي و نيروهاي چندچهره بسيار بيش از دشمنان بي‏نقاب دانسته شده است. آن حضرت در نامة خود به محمد‌بن‌ابي‌بكر چنين مي‌گويند:

[١] توبه (٩)، ٤٧.