مسئله بيان می‌شود، آنان پاسخش را به دلخواه خود می‌دهند، بعد براي اين پاسخ، دنبال دليل مي‌گردند. باز از همین نمونه افراد، كساني هستند كه قرآن را به رأي خود تفسير مي‌كنند و حال‌آنكه در روايات، کسانی که قرآن را به رأی خود تفسیر می‌کنند، مذمّت شده‌اند. روایت معروفی را شیعه و سنی نقل کرده‌اند كه در قسمتي از آن آمده است: مَنْ فَسَّرَ القرآنَ بِرَأيِهِ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النّار؛[١] «هركس قرآن را به رأي خويش تفسير کند، پشت او از نار پر شود». معناي تفسير به رأي آن است كه كسي آن چيزي را كه دلش می‌خواهد به قرآن نسبت مي‌دهد. اين مسئله نيز از صدر اسلام تاكنون نظاير زيادي داشته است. در نهج البلاغه، امیرالمؤمنین علیه السلام از مفسراني شکوه مي‌کند که قرآن را به رأی خود تفسیر می‌کنند و دلخواه خودشان را بر قرآن تحمیل می‌کنند.[٢] اين افراد ممكن است افرادي صاحب فكر، درايت و عقل نيز باشند، اما به‌گونه‌اي مقدمات را تنظیم می‌کنند و از شواهد بهره مي‌برند كه بتوانند مطابق میل خودشان نتیجه بگیرند.

[١] ابن‌أبي‌جمهور الأحسائي، عوالي اللئالي، ج‌٤، تحقيق الحاج آقا مجتبى العراقي، ص١٠٤. [٢] رك: سيد رضي، نهج البلاغه، نامة ٥٥ و ٧٧.