خود قرار دهيم؛ نخست برخورداري از فکر صحیح و ژرف، پرهيز از سطحی‌نگري و بسنده کردن به شواهد ظاهری؛ دوم آنکه، نیّت خود را اصلاح کنیم و دنبال حق باشیم هر‌چند به زيان خودمان باشد و بدانیم که در پايان، حق به زيان هیچ‌کس نیست؛ ممکن است از ايستادگي در برابر اهل باطل زيان‌هایی متوجه انسان شود؛ اما اینها کوتاه مدت است و در درازمدت، حق به سود همه خواهد بود.

ج) تأثيرپذيري از سخنان و رفتار مخالفت‌آميز ديگران

بي‏ترديد، افکار مردم از عوامل مؤثر در رفتار همة انسان‌هاست. نظر و سخن ديگران در رفتار آدمي بسيار تأثير دارد. مثلاً، زماني که انسان برخي كارها را انجام مي‏دهد، همه او را مي‌ستايند و او نيز با دريافت اين تشويق‏ها و تمجيدها، انگيزه‏اش براي آن كار قوي‏تر مي‏شود. در مقابل، گاهي انسان با شناختي دقيق و کوششي بسيار، تشخيص مي‏دهد كه آن كار خوب است و بايد انجام بگيرد؛ اما به‌دليل‌اينكه مردم آن را نمي‏پسندند، هرگز آن را دنبال نمي‏كند و رغبتي به انجام آن نشان نمي‏دهد. در اين‏گونه موارد وظيفه چيست؟ و چقدر انسان مي‏تواند در مقابل آرا و افكار عمومي مقاومت كند؟ آيا آنچه را كه وظيفة خود تشخيص داده است، انجام دهد و يا آنچه مردم مي‏پسندند؟ مثلاً، گاه انسان كاري را برحسب آگاهي دقيق، براي خود وظيفه تشخيص داده، آن را بايد انجام بدهد؛ اما اگر اين كار را انجام دهد، همسر، پدر، مادر، برادر، خواهر و ديگران او را ملامت مي‏كنند. در چنين شرايطي، آن