مباحثی درباره حوزه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٩٩ - ١ـ خودسازى، تزكيه و تهذيب نفس
آورد. اينچنين نيست كه فقط حضور در محضر استاد انسان را بسازد. يك سلسله روايات اخلاقى و معلومات در اين زمينه وجود دارد كه خواندن و بحث كردن در آنها و همچنين اراده و تصميم خود فرد نيز مؤثر است.
سفارشاتى كه معمولا، در اين زمينه، به محصّلان و طلاب مى شود يادگارى از بزرگان سلف است:
اگر عمر ما فقط صرف تحصيل شود و به خودسازى نپردازيم ممكن است ديوى شويم كه ضرر ما براى اسلام از هر دشمن ديگرى بيشتر باشد و هيچ كس نمى تواند خود را از چنين خطرى مصون بداند، مگر خدا بخواهد[١].
گذشتگان از ما پهلوانتر بودند كه در موقعيتهاى خاص گذشته، دين خود را به دنيا نفروختند. آنها در دين خود از ما ثابت قدم تر بودند. انسان بايد خود را براى امتحانات آماده كند. گاهى با امتحاناتى روبرو مى شود كه اصلا پيش بينى نكرده است و در قدم اول مى لغزد. در چنين مواقعى، تنها چيزى كه مى تواند دست انسان را بگيرد تزكيه و ارتباط قوى با خداست. اگر انسان تزكيه شده و ارتباطش با خدا تقويت گشته و تسلط او بر نفس خود و شيطان زياد شده باشد موفق مى شود. تزكيه فقط با علم حاصل نمى شود. همه آموزشها و كسب آگاهيها نسبت به مسائل اجتماعى و مسائل روز در يك طرف، خودسازى و اخلاص نيز در يك طرف. آن يك بال است واين يك بال. اگر علم و عمل هر دو با هم باشند مى توان پرواز كرد.
اگر بخواهيم رشد انسانىـ اسلامى پيدا كنيم بايد اهل عمل، عبادت،
[١] «اِلاّ أَنْ يَشاءَاللّهُ» (سوره تكوير: ٢٩)، «و ماأُبَرِئُ نَفْسي اِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ اِلاَّ مَا رَحِمَ رَبّي» (سوره يوسف: ٥٣).