امام(ع) بدین‌ترتیب گامی مهم و اساسی در زدودن ستم و تبعیض ‌اجتماعی، و بازگشت به سیره‌ نبوی برداشتند؛ اما به دلیل نبود زیرساخت‌ها و بسترهای لازم، این گام منشأ مخالفت و مقابله با حکومت امام(ع) شد؛ ابو‌جعفر اسکافی دانشمند ‌بزرگ معتزلی (م ‌٢٤٠‌ ق)[٢١٨] می گوید: این سخنان ‌علی(ع) نخستین سخنی بود که برخی را خوش نیامد و کینه به دل گرفتند و تقسیم برابر سرانه بیت‌المال را نپسندیدند[٢١٩]، ... امام(ع) به دیوان دار خود، عبید‌الله‌بن‌ابی‌رافع فرمودند: «از مهاجران آغاز کن و آنان را فراخوان و به هریک سه دینار بپرداز. آنگاه انصار را فراخوان و چنین کن و سپس تمام حاضران از عرب و عجم را فراخوان و سهمشان را بپرداز.»[٢٢٠] طلحه، زبیر، عبدالله‌بن‌عمر، سعید‌بن‌عاص، مروان‌بن‌حکم و مردانی از قریش و دیگر قبیله‌ها از سر مخالفت با این روش، از دریافت سرانه خودداری ورزیدند.[٢٢١]

بدین‌ترتیب نخستین حلقه‌های مخالفت و مقابله با امام(ع) شکل گرفت؛ پس از آن برخی مخالفان سیاست تقسیم سرانه بیت‌المال، راهی مکه شدند تا در ‌حرم امن الهی پایگاهی برای مقابله با حکومت امام(ع) فراهم سازند و برخی دیگر راهی شام شدند تا در‌ پناه معاویه، موقعیت خود را حفظ کنند و معاویه را در مقابله با علی(ع) یاری دهند.[٢٢٢]

این اقدام حضرت که گامی اساسی در تبعیض‌زدایی و برپایی عدالت بود، با مخالفت و مقابله خوگرفتگان به تبعیض و بی‌عدالتی روبرو شد و بستری برای ناپایداری حکومت فراهم نمود.

٢. موانع مدیریتی و اجرایی حاکم بر جامعه

برای به سامان آوردن حکومت، مهم‌ترین کار، ساماندهی درست والیان و عاملان

[٢١٧]. الأمالی، ص٧٢٩؛ شرح إبن أبی الحدید، ج٧، ص٣٧.

[٢١٨]. ر.ک: لسان المیزان، ج٥، ص٢٥٠.

[٢١٩].ر.ک: شرح ابن أبی الحدید، ج٧، ص٣٧.

[٢٢٠]. همان، ص٣٨.

[٢٢١]. ر.ک: همان.

[٢٢٢]. ر.ک: سیره علوی، ص٧٩.