گروهى نمى‌تواند آگاهى داشته باشد، مگر از راه افرادى كه در آن گروه قرار دارند و نيروهاى آن را گرد محورى جمع مى‌كنند. و چه راست مى‌گويد تاريخ نگار معروف «ارنولد توينبى»: تاريخ به مبارزه طلبيدن و پاسخ گفتن به اين مبارزه‌طلبى از سوى امّتها و قبيله‌ها، با رهبرى افرادى است كه بدون آنان ممكن نيست اين امّتها تمدّنى را تأسيس كنند.

از مدرسه مادران‌

قرآن كريم پيوسته تأكيد مى‌كند كه اين قهرمانان كه مسير تاريخ را تغيير داده‌اند از مدرسه مادران فارغ‌التحصيل شده‌اند. مقاومت مادر موسى عليه السلام در برابر رعب، وحشت و قدرت فرعون و مبارزه با تصميمهاى ستمگرانه او را براى ما يادآورى مى‌كند، چنانكه داستان حضرت مريم صدّيقه دختر عمران عليها السلام و معجزه ولادت پيامبرى از او را بيان مى‌كند... و زنان ديگر كه نقشهاى مهمّى در تاريخ رسالتهاى آسمانى داشته‌اند و اين نقشها در پرورش و تربيت نسلى از قهرمانان نمايان شده است كه آنان تاريخ را ساخته‌اند.

متأسّفانه برخى از افراد جامعه چنين تصوّر مى‌كنند كه زن بايد خانه‌نشين باشد و هرگز از خانه بيرون نيايد، چون خداوند حجاب را بر او واجب كرده‌است وچون حجاب‌بر او واجب‌است بايد در خانه‌بماند ولازم است مسؤوليّتهاى خود را به امور معيّنى محدود كند و از آن تجاوز نكند.

اينجا بناچار بايد گفت: خداوند زن را آزاد آفريده است و چون آزاد است، اراده مى‌كند و برمى‌گزيند، زن در برابر هر خطايى كه از او سر بزند مسؤول است و در برابر جزئى از فساد جامعه نيز مسؤول مى‌باشد؛