شرايط امر به معروف و نهى از منكر مسأله ٢٧٨٩ - چند چيز شرط است در واجب بودن امر به معروف و نهى از منكر: اول: آن كسى كه مىخواهد امر و نهى كند، بداند كه آنچه شخص مكلف بجا نمىآورد واجب است بجا آورد، و آنچه بجا مىآورد بايد ترك كند و بر كسى كه معروف و منكر را نمىداند واجب نيست.
دوم: آن كه احتمال بدهد امر و نهى او تأثير مىكند، پس اگر بداند اثر نمىكند واجب نيست.
سوم: آن كه بداند شخص معصيت كار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند، پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمىكند، واجب نيست.
چهارم: آن كه در امر و نهى مفسده‌اى نباشد، پس اگر بداند يا گمان كند كه اگر امر يا نهى كند، ضرر جانى يا عرضى و آبروئى يا مالى قابل توجه به او مىرسد واجب نيست، بلكه اگر احتمال صحيح بدهد كه از آن ترس ضررهاى مذكور را پيدا كند واجب نيست، بلكه اگر بترسد كه ضررى متوجه متعلقان او مىشود واجب نيست، بلكه با احتمال وقوع ضرر جانى يا عرضى و آبروئى يا مالى موجب حرج بر بعضى مؤمنين، واجب نمىشود بلكه در بسيارى از موارد حرام است.
مسأله ٢٧٩٠ - اگر معروف يا منكر از امورى باشد كه شارع مقدس به آن اهميت زياد مىدهد مثل اصول دين يا مذهب و حفظ قرآن مجيد و حفظ عقايد مسلمانان يا احكام ضروريه، بايد ملاحظه اهميت شود، و مجرد ضرر، موجب واجب نبودن نمىشود، پس اگر توقف داشته باشد، حفظ عقايد مسلمانان يا حفظ احكام ضروريه اسلام بر بذل جان و مال، واجب است بذل آن.
مسأله ٢٧٩١ - اگر بدعتى در اسلام واقع شود مثل منكراتى كه دولتهاى جائر