خوش آمد ما از مدح و ثناها و بدآمدنمان از انتقادها و شایعه‌افکنى‌ها حب نفس است که بزرگترین دام ابلیس لعین است. ماها میل داریم که دیگران ثناگوى ما باشند گرچه براى ما افعال ناشایسته و خوبى‌هاى خیالى را صد چندان جلوه دهند و درهاى انتقاد گرچه به حق براى ما بسته باشد یا به صورت ثناگویى در آید. از عیب جویى‌ها نه براى آنکه به ناحق است افسرده مى‌شویم و از مدحت و ثناها نه براى آنکه به حق است فرحناک مى‌گردیم بلکه براى آنکه عیب من است و مدح من نیست است که اینجا و آنجا و همه جا بر ما حاکم است. اگر بخواهى صحت این امر را دریابى اگر امرى که از تو صادر مى‌شود عین آن یا بهتر و والاتر از آن از دیگرى خصوصاً آنها که همپالگى تو هستند صادر شود و مداحان به مدح او برخیزند براى تو ناگوار است و بالاتر آنکه اگر عیوب او را به صورت مداحى درآورند در این صورت یقین بدان که دست شیطان و نفس بدتر از او در کار است.

پسرم! چه خوب است به خود تلقین کنى و به باور خود بیاورى یک واقعیت را که مدح مداحان و ثناى ثناجویان چه بسا که انسان را به هلاکت برساند و از تهذیب دور و دورتر سازد. تاثیر سوء ثناى جمیل در نفس آلوده ما مایه بدبختى‌ها و دورافتادگى‌ها از پیشگاه مقدس حق جل و علا براى ما ضعفاءالنفوس خواهد بود و شاید عیب جویى‌ها و شایعه پراکنى‌ها براى علاج معایب نفسانى ما سودمند باشد که هست همچون عمل جراحى دردناکى که موجب سلامت مریض مى‌شود. آنان که با ثناهاى خود ما را از جوار حق دور مى‌کنند دوستانى هستند که با دوستى خود به ما دشمنى مى‌کنند و آنان که پندارند با عیب‌گویى و فحاشى و شایعه‌سازى به ما دشمنى مى‌کنند دشمنانى هستند که با عمل خود ما را اگر لایق باشیم اصلاح مى‌کنند و در صورت دشمنى به ما دوستى مى‌نمایند. من و تو اگر این حقیقت را باور کنیم و حیله‌هاى شیطانى و نفسانى بگذارند واقعیات را آن طور که هستند ببینیم آن گاه از مدح مداحان و ثناى ثناجویان آن طور پریشان مى‌شویم که امروز از عیب‌جویى دشمنان و شایعه‌سازى بدخواهان و عیب جویى را آن گونه استقبال مى‌کنیم که امروز از مداحى‌ها و یاوه‌گویى‌هاى ثناخوانان اگر از آنچه ذکر شد به قلبت برسد از ناملایمات و دروغ پردازى‌ها ناراحت نمى‌شوى و آرامش قلب پیدا مى‌کنى که ناراحتى‌ها اکثراً از خودخواهى است. خداوند همه ما را از آن نجات مرحمت فرماید.

٣- احتمال دیگر آن است که خطاب به اصحاب ایمان از خواص اهل معرفت و شیفتگان مقام ربوبیت و عاشقان جمال جمیل باشد که با چشم قلب و معرفت باطن همه موجودات را جلوه حق مى‌بینند و نورالله را در همه مرائى مشاهده مى‌کنند و کریمه الله نورالسموات والارض را به مشاهده معنوى و سیر قلبى دریافته‌اند. رزقناالله وایاکم به این احتمال امر به تقوا به این طایفه از عشاق و خواص فرق‌ها با دیگران دارد. و ممکن است تقوا از رویت کثرت باشد و شهود مرائى و رائى. تقوا از توجه به غیر باشد هر چند به صورت توجه به حق از خلق. تقوا از ما رایت شیئا الا رایت الله قبله و معه و یعده باشد که خود مقام عادى خلص اولیاست که پاى شى در کار است. تقوا از مشاهده الله نورالسموات والارض باشد. تقوا از مشاهده هومعکم و و جهت وجهى للذى فطر السموات والارض . تقوا از جلوه جمال حق در شجره باشد و از این قبیل. آنچه مربوط به رویت حق در خلق‌