با عنايت بارى تعالى جلد نخستِ اين فهرستگان ، در موضوع درايه و رجال ، در سال ١٣٨٢ منتشر گرديد و اينك پنج جلد ديگر آن در موضوع «متون حديث شيعه» تقديم ارباب تحقيق مى گردد كه شرح و ترجمه كتاب هاى حديثى ، فرهنگ نامه هاى حديثى و فهرست نامه هاى مربوط به كتاب هاى حديثى را نيز شامل مى شود . قبل از ورود به اصل كتاب ، ذكر چند مطلب ، ضرورى است :

يك . كتاب شناسى هاى حديث شيعه

در اين كتاب ، قبل از معرّفى نسخه هاى خطّى هر كتاب ، كتاب شناسى آن اثر نيز ذكر شده است. لذا اين فهرستگان ، اوّلين كتاب شناسى جامع آثار حديثى نيز به شمار مى رود . بر اين اساس ، توضيح كوتاهى درباره كتاب شناسى هاى آثار حديثى شيعه و تلاش هاى انجام گرفته در اين عرضه ، سودمند به نظر مى رسد . كتاب شناسى هايى كه به صورت مستقل و يا به صورت ضمنى ، درباره آثار حديثى شيعه نگاشته شده اند، عبارت اند از: ١ . علامه مجلسى در فصل اوّل از مقدمه بحارالأنوار ، در ذكر مصادر خود ، اسامى متون حديثى شيعه را به اختصار آورده است . [١] ٢ . شيخ حُرّ عاملى فائده چهارم از خاتمه كتابش تفصيل وسايل الشيعه إلى تحصيل مسائل الشريعة (معروف به وسايل الشيعة) را به ذكر كتاب هايى كه از آنها نقل حديث نموده ، اختصاص داده است . [٢]

نسخه ها:

٢٤١٣/١ . تهران، ملك: ١٢٠٤، نسخ و نستعليق، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، محمد حسن صفا اين نسخه را مطالعه نموده و روايتها و يادداشتهايى بر آن افزوده است، رساله اول مجموعه، ٨١٠ برگ، ١٥ سطر، ١٣×٢٠ [فهرست ملك: ٥/٢٤٤]. ٢٤١٤/٢ . قم، شيخ حيدر على مؤيد: ١٢٦٢، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، نستعليق، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، ٩٨برگ، ١٢ سطر، ٥/١١×١٨ [فهرست مؤيد: ٣/٢١٩].

٤٨٢ . آداب الملوك فى أقصى مراتب السلوك(فارسى)

از: محمد تقى دزفولى (قرن ١٣ق)

شرح و ترجمه مفصل عهدنامه مالك اشتر است كه مؤلف آن را در عصر ناصرالدين شاه قاجار براى شاهزاده محسن ميرزاى مير آخور نگاشته است. [٣] [الذريعه: ١٨/٩١ ؛ مشار فارسى: ٤/٤٠٩٠] آغاز: الحمد للّه الذى ألهمنا بالصواب و أحيا قلوبنا.

نسخه ها:

٢٤١٥ . تهران، ملى تهران: ٢٤٥٩/ف، نستعليق، بدون نام كاتب، قرن ١٣ق، رساله اول مجموعه، «ص١ ـ ٦١»٣١برگ، ١١ سطر، ٥/١١×١٨ [فهرست ملى تهران: ٥/٦١٣].

٤٨٣ . آداب المؤمنين و أخلاقهم(عربى)

از: سليمان بن محمد گيلانى (قرن ١١ق) [٤]

[١] بحارالأنوار ، ج ١ ، ص ١ ـ ٢٤ .[٢] وسايل الشيعة ، ج ٣٠ ، ص ١٥١ ـ ١٦٥ .[٣] گويا مؤلف ، همان محمد تقى بن على دزفولى متولد ١٢٢٣ق و متوفاى ١٢٩٥ق است كه كفاية الخصام فى فضائل الإمام در ترجمه غاية المرام از تأليفات او به چاپ رسيده و نسخه اى از آن در كتابخانه مجلس شوراى اسلامى به شماره ٧٢٥٨ (فهرست ٢٥/٢٥٥) موجود است.[٤] سليمان بن محمد گيلانى از فيلسوفان و دانشمندان سده يازدهم هجرى قمرى است. آثار شناخته شده وى در ضمن دو مجموعه خطى ، هر دو به خط وى ، يكى مجموعه ش ٦١٢٣ كتابخانه آستان قدس رضوى و ديگرى مجموعه ش ٤٠٨٧ كتابخانه آيت اللّه مرعشى موجود است . (معجم أعلام الشيعة ، سيد عبدالعزيز طباطبايى ، ص٢٢٦)