آه سرد - سروش، محمد على - الصفحة ٨٩ - 3 دنيادوستى

معرفت و شناخت، عشق را سبز مى كند و به وجود مى آورد. شناخت خوبى ها در انسان ، عشق را زنده مى كند و شناخت بدى ها ، نفرت را به وجود مى آورد . اين عشق و نفرت ، انسان را به حركت مى اندازند و يا فرارى مى دهند. {-١٦-}

---

[١] به عنوان نمونه ، به اين آيه نگاه كنيد : «إِنَّ الَّذِينَ لاَ يَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَ رَضُواْ بِالْحَيَوةِ الدُّنْيَا كه منشأ وَ اطْمَأَنُّواْ بِهَا وَ الَّذِينَ هُمْ عَنْ ءَايَاتِنَا غَافِلُونَ * أُوْلَـلـءِكَ مَأْوَلـهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ ؛ كسانى كه اميدى ندارند به لقاى ما، و دل بسته اند به زندگى دنيا، و آرامش يافته اند به آن ، در حالى كه از آيات ما غافل اند ، ايشان جايگاهشان آتش است ؛ به سبب آنچه كه عمل مى كردند» . در اين آيه، از آنان كه در دنيا زندگى مى كنند، مى خورند و مى آشامند و تمتّع مى جويند ، مذمت نشده ؛ بلكه از آنان كه به دنيا دل خوش كرده اند و بدان آرامش يافته اند و در مقابل آخرتش برگزيده اند، به آن چسبيده اند، به چيز ديگرى تمايل ندارند، در كنار آن كمبودى احساس نمى كنند، مذمت شده است و نيز نگاه كنيد به اين آيه: «مِنكُم مَّن يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنكُم مَّن يُرِيدُ الْأَخِرَةَ ؛ بعضى از شما دنيا را مى جويد و بعضى از شما آخرت را مى جويد» . ريشه و اساس صلاح و فساد انسان ، در همين كلمه «يريد» است و نيز آيه: «تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللَّهُ يُرِيدُ الْأَخِرَةَ ؛ [شما] كالاى دنيا را دنبال مى كنيد و خداوند ، آخرت را [براى شما] مى خواهد» . منظور ، اين است كه اراده شما اصالتا به دنيا وابسته است و گرنه ، اراده تبعى دنيا نه تنها اشكالى ندارد و با اراده آخرت ، در تعارض نيست ، بلكه لازم و ضرورى نيز هست و دنيا از {*} آن نكوهش شده ، همين محبّت و دلبستگى به دنياستبدون آن نمى توان به مقصد و هدف اخروى رسيد.[٢] الكافى ، ج ٢ ، ص ٣١٥ .[٣] منتخب ميزان الحكمه با ترجمه فارسى ، ص ٢٠٣ .[٤] نهج البلاغة ، خطبه ٣٥ .[٥] شرح چهل حديث، ص ١٢٥ .[٦] عن أبى جعفر عليه السلام قال: ما ذئبان ضاريان في غنم ليس لها راع، هذا فى أولها وهذا فى آخرها بأسرع فيها من حب المال و الشرف فى دين المؤمن (الكافى ، ج ٢ ، ص ٣١٥، ح {*} حبّ شرف و حبّ دنيا كه دين مؤمن را از او مى گيرد».٢ و ٣).[٧] اشاره است به حديث شريف امام صادق عليه السلام كه فرمود: كسى كه صبح كند و شام كند و ، آرزو و حرصت روزافزون مى گردد ، غم و حسرت بر تو چيره حال اين كه دنيا بزرگترين همّ و غم او باشد، خدا فقر را بين دو چشمش قرار مى دهد؛ و كار او را درهم مى كند و برخوردار نمى گردد از دنيا مگر آنچه براى او قسمت شده نمى گيرداست (الكافى ، ج ٢ ، ص ٣١٩) .[٨] شرح چهل حديث، ص ١٢٨ .[٩] من كانت الدنيا همّته اشتدت حسرته عند فراقها (الكافى ، ج ٢ ، ص ٣٢٠) .[١٠] الكافى ، ج ٢ ، ص ٣٢٠ ، ح ١٧ .[١١] امام كاظم عليه السلام : مثل الدنيا مثل ماء البحر فلمّا شرب منه العطشان ازداد عطشا حتى يقتله وى براى رفع اين عطش (يعنى رسيدن مى شود تا سرانجام او را مى كشد.(تحف العقول ، ص ٣٩٦) .[١٢] امام صادق عليه السلام : سرمنشأ هر گناهى، دنيا دوستى است (منتخب ميزان الحكمة با ترجمه به خاطر همين ، در روز قيامت ، جايگاهش آتش هر گناهى مى شود ؛فارسى، ص ٢٠٣).[١٣] سوره نازعات ، آيه ٣٧ـ٣٩ .[١٤] منتخب ميزان الحكمة با ترجمه فارسى ، ص ٢٠٣ .[١٥] سوره بقره ، آيه ١٦٥ .[١٦] براى توضيحات بيشتر ر.ك: اخلاق در قرآن ، ج ١ ، ص ٣٧٠ـ٣٧٧ .