آه سرد - سروش، محمد على - الصفحة ١٤٠ - الف - درك مثبت از خويشتن

هميشه به موفّقيت هاى خود فكر مى كنند و عدم موفّقيت را نشانه هاى ضعف و ناتوانى مى دانند. معمولاً ميزان توقّع هر فرد ، بالاتر از حدّ توانايى اش است. به عنوان مثال، فردى در بازى تنيس بازنده مى شود، در حالى كه از قبل ، خود را برنده تصوّر مى كرد، به همين علّت ، ناراحت مى شود ؛ چرا كه توقّع او بالاتر از حدّ توانايى اش است . برعكس ، فردى در يك مسابقه تنيس بين المللى ، با موفّقيت چشمگيرى رو به رو مى شود و آن را ملاك لياقت و ارزشمندى خود مى شمارد . در حقيقت ، همين گونه نيز هست ؛ امّا با كمى دقّت، قضاوت در هر دو مورد ، اغراق آميز است و ملاك منطقى ندارد. اگر پندار شما در مورد خويشتن ، در حدّ بسيار بالايى است و خود را از هر جهت از ديگران بالاتر مى دانيد، رفتار شما تحت تأثير اين تصوّر (بزرگ پندارى) قرار خواهد گرفت و هميشه در معرض نگرانى خواهيد بود كه مبادا به اين پندار شما خللى وارد شود. در هر حال، چه خود را وجودى شايسته و بالاتر از ديگران بدانيد و چه كمتر از آنچه هستيد تصوّر كنيد، در هر دو صورت، نگرانى به سراغ شما خواهد آمد و چنين بينشى خطاست. اعتماد به نفس، شما را از خشم، پريشانى، بيزارى از خود و افسردگى نجات داده ، باعث مى شود كه به توانايى هاى ذاتى خود آگاهى يابيد و بر زندگى تان مسلّط شويد. ما براى ارزيابى و شناخت خود ، سه منبع داريم كه عبارت اند از: ١ . خود مشاهده گرى: ما از طريق مشاهده حالات، رفتار، كردار و گفتار خويش ، نسبت به خود، آگاه مى شويم. نقص ها و كمبودهايمان را مى شناسيم و رفتارها و شناخت هاى خود را تحت كنترل در مى آوريم. هدف از خودمشاهده گرى، بررسى خود ، براى پى بردن به معايبمان است. وقتى فردى به طور معقول و منطقى ، در خود فرو مى رود و زواياى وجود خود را خوب